Het scoren van pasgeboren biggen op SINS is een belangrijk hulpmiddel om problemen in beeld te krijgen en om te beoordelen of ingestelde maatregelen effect hebben. Een praktisch beoordelingssysteem is hierbij een handig hulpmiddel. Dat blijkt uit onderzoek van dierenartsenpraktijk Lintjeshof.
SINS is een afkorting voor het Swine Inflammation and Necrosis Syndrome. Dit kennen we als de kleine ontstekinkjes aan uiteinden van oren, staarten, spenen en klauwtjes, meestal bij jonge biggen. Een slechte doorbloeding van de weefsels is de oorzaak. Vaak is SINS al aanwezig bij de geboorte.
Als biggen hun leven al starten met ontstekinkjes, staan ze in feite al 1-0 achter. De weerstand wordt aangesproken. Dat kost energie en dus groei. Daarnaast kan SINS een stimulans zijn voor bijtgedrag. Dat is een nadeel, zeker als je varkens wilt houden met lange staarten. Hoe bepaal je of SINS een probleem is op het bedrijf? En als het een probleem is, wat zijn dan onderliggende oorzaken? Om hier meer over te weten te komen, startte dierenartsenpraktijk Lintjeshof een onderzoek.
Het onderzoek
De dierenartsen scoorden in totaal 5.958 biggen in de eerste levensdagen op de aanwezigheid van ontstekingsletsels. Dit gebeurde tijdens in totaal twintig scoremomenten op dertien bedrijven. Verschillende lichaamsdelen van de biggen werden beoordeeld op tekenen van ontsteking, zoals zwelling, roodheid, haarverlies en in het ergste geval necrose, ofwel afsterven van bijvoorbeeld tepels of staartjes. Onder andere de staart, de oren, het gezicht, de speentje en de voeten werden bekeken.
Wat kwam eruit?
Tot wel 64 procent van de onderzochte biggen had wel ergens een ontstekingsletsel. Dat komt overeen met de aantallen zoals die in andere landen in vergelijkbare onderzoeken zijn aangetroffen. ‘Blijkbaar zijn er, als je goed kijkt en weet waar je moet kijken, onder de radar toch meer tekenen van ontsteking dan je misschien zou denken.’ Dit vertellen de dierenartsen Karien Koenders en Thomas Wijnands van Lintjeshof in de samenvatting van het wetenschappelijk artikel over hun onderzoek.
Bijzondere feiten
Een bijzonder feit wat uit de grondige analyse van de data kwam, is dat de bloedingen in de bal van de voeten vaker voorkomen naarmate de biggen ouder zijn. Dit wijst op een invloed van buiten het lichaam, zoals de vloer. Echter ook op dag 1 zagen de dierenartsen al twintig procent van de biggen met dergelijke letsels aan de voeten. Conclusie is dat dit samenhangt samen met de ontstekingen in andere lichaamsdelen. Het begint al bij de zeug in de dracht.
De dierenartsen vonden ook een verband tussen SINS bij biggen en de temperatuur van de zeug rond werpen, de hardheid van de mest rond werpen en de wateropname in de dracht. Dit geeft volgens hen aan dat een goede transitie van dracht naar lactatie een gunstig effect heeft op ontstekingen bij de pasgeboren biggen.
Een ander interessant weetje is nog, dat vrouwelijke biggen duidelijk meer afgestorven speentjes vertoonden dan mannelijke biggen. Dit zou verband kunnen houden met het effect van mycotoxines, die een hormonale werking kunnen uitoefenen en ontstekingen kunnen bevorderen.
Goed kijken voor betere prestaties en dierwelzijn
Het onderzoek van de dierenartsen van Lintjeshof toont aan dat er een praktisch werkbaar systeem bestaat om biggen in de eerste levensdagen te beoordelen op tekenen van ontsteking. De praktijk verzorgt ook steeds meer trainingen op bedrijven om varkenshouders zelf te leren waarnaar ze kunnen kijken. ‘Duizenden biggen worden er in de hand genomen in de eerste levensdagen. Dus er is gelegenheid genoeg om eens goed te kijken, maar het is echt een kwestie van op een andere manier leren kijken naar de biggen.’
Inzicht verkrijgen en effect meten
De dierenartsen van Lintjeshof werken voor hun beoordeling van SINS met een vaste lijst waarop symptomen worden beoordeeld en omgezet in cijfers. Deze cijfers worden bij elkaar opgeteld, zodat je per big, toom, groep en zelfs voor het gehele bedrijf een duidelijk overzicht krijgt van de situatie. Het systeem is te gebruiken om te kijken hoe het ervoor staat op een bedrijf. Maar de dierenartsen gebruiken het ook om acties op te volgen. Bijvoorbeeld als iemand een verbetering inzet op het gebied van watervoorziening of voeding, dan is er nu een meetmethode om te checken wat het effect is op ontstekingen bij de jonge biggen.
‘Het uiteindelijke doel is om het welzijn van varkens te verhogen doordat we echt goed naar de dieren gaan kijken en zo meer aandacht hebben voor wat ze nodig hebben’, zo besluiten ze.
Wetenschappelijk artikel
De dierenartsen Karien Koenders en Thomas Wijnands van Lintjeshof schreven een wetenschappelijk artikel over hun onderzoek. Dit deden ze samen met de universiteiten van Utrecht en het Duitse Giessen.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: ter illustratie
