Dat een zorgvuldige reiniging en ontsmetting van veewagens cruciaal is om de verspreiding van ziektes tegen te gaan, dat weet iedereen in de varkensketen. Niettemin vergt het een continue inspanning van alle partijen om de biosecurity op hoog niveau te houden. Het project ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ werkt aan een verbeterslag. “Alle ‘ja, maars’ moeten ertussenuit”, zegt beleidsmedewerker Bonne van Dam van Vee & Logistiek Nederland. “Niemand in de keten mag straks nog een excuus hebben van: ik wist niet dat dit moest, of ik wist niet dat dat kon.”
Een gezonde sector draait op gezonde dieren. Veetransport is letterlijk de verbindende schakel in de keten, maar brengt ook risico’s op het verslepen van ziektekiemen met zich mee. Overal waar varkens zijn uitgeladen, moeten vrachtwagens daarom zorgvuldig worden gereinigd en ontsmet. Bonne: “We weten absoluut hoe het moet. Daar zijn protocollen voor. Nu kijken we: hoe kunnen we de uitvoering nog verbeteren? Zijn overal de voorzieningen en de materialen op orde? De NVWA moet jaarlijks de erkende R&O-plaatsen controleren; gebeurt dat ook? Is het voldoende, en hoe zijn die controles geborgd?”
Bewustwording vergroten
Elk varkensbedrijf dat varkens ontvangt, moet over een eenvoudige wasplaats beschikken. “In de protocollen van IKB/Holland Varken staat hoe die wasplaats ingericht moet zijn en welke faciliteiten en middelen er aanwezig moeten zijn. Met dichte vloeren, een goede waterafvoer, voldoende lange slangen, water en reinigings- en ontsmettingsmiddelen en noem maar op. Maar in de praktijk valt hier nog veel te winnen”, weet Bonne. “Daarom zijn we ook bezig met het vergroten van de bewustwording: het is belangrijk dat de voorzieningen op elk varkensbedrijf op orde komen, zodat vrachtauto’s na lossen van de dieren goed gereinigd en ontsmet de weg op kunnen gaan.” De projectpartijen (zie kader) dringen er daarom bij IKB/Holland Varken op aan dat tijdens de bedrijfscontroles ook de inrichting van de wasplaats en de aanwezige voorzieningen die nodig zijn om een wagen goed te kunnen reinigen en ontsmetten, wordt meegenomen.
Instructieflyer
Om die bewustwording te stimuleren, lanceert het project binnenkort een instructieflyer waarop staat waaraan de wasplaats moet voldoen, en hoe de R&O correct uitgevoerd moet worden. “Daar kunnen chauffeurs en varkenshouders elkaar op aanspreken.” Binnen het project is ook aandacht voor de controle op R&O. “We hebben gesprekken gevoerd met de NVWA, hoe ze die controles uitvoeren. Het is moeilijk om achteraf te zien of een wagen correct ontsmet is. Er zijn technieken zoals bijvoorbeeld forensisch licht waarmee je kunt zien of er ergens nog vuil of mestrestjes in de wagen zitten.” Als dat het geval is, zal ontsmetting ook niet 100 procent zijn, geeft hij aan.
Automatisch ontsmetten
Een andere technologische innovatie waar het project zich hard voor maakt, is het automatisch ontsmetten via verneveling in vrachtwagens. “Dan schakel je de menselijke factor uit”, schetst Bonne. “Bovendien hoeven chauffeurs dan niet meer blootgesteld te worden aan de ontsmettingsmiddelen, dat is voor hen winst.” Via verneveling bereikt het ontsmettingsmiddel alle oppervlakten, hoeken en gaten in de vrachtwagen. “Je moet op een wasplaats dan eerst wel uiteraard de veewagen reinigen, maar daarna kunnen dan de deuren dicht en kan het ontsmettingsmiddel tijdens het rijden naar de volgende laadplaats verneveld worden. Dat scheelt ook tijd.”
Enkele varkenstransporteurs hebben hier al in geïnvesteerd. Het punt is alleen, legt Bonne uit, dat er nog geen ontsmettingsmiddel is met een CTGB-erkenning voor verneveling in vrachtwagens. Voor verneveling in stallen zijn dergelijke erkende middelen er al wel. “Dus ook daar werken we aan.” En wie weet kan in de toekomst het schoonspuiten (reinigen) van de vrachtauto’s ook worden overgenomen door robots op de wasplaats.
Dubbele R&O
Een ander aandachtspunt is de dubbele R&O van veewagens die Nederland binnenkomen vanuit een risicoland: een land waar een besmettelijke dierziekte heerst, of elk willekeurig land buiten de EU. Die moeten zowel op een wasplaats in het land van vertrek (waar gelost is) worden gereinigd en ontsmet, als bij binnenkomst op een erkende R&O plaats in Nederland. Het bewijs van de tweede R&O moet worden aangeleverd bij de NVWA. “Onder de Nederlandse chauffeurs is de naleving van die regel nagenoeg 100 procent”, volgens Bonne. “Het probleem zit ‘m vaak bij de buitenlandse chauffeurs. Spaanse importeurs die bijvoorbeeld biggen komen halen in Nederland. Zijn die goed van alle regels op de hoogte? En voeren ze die ook uit? Daar ligt voor ons ook een actiepunt, als exporterend land.”
Digitale kaart wasplaatsen
Een praktisch hulpmiddel dat binnen het project nu in ontwikkeling is, is een digitale kaart van alle erkende wasplaatsen, voorzien van informatie over beschikbaarheid, de openingstijden en aanwezige voorzieningen. Zo kunnen chauffeurs altijd, ook bij binnenkomst in Nederland, direct de dichtstbijzijnde wasplaats vinden. Het project brengt ook andere knelpuntjes aan het licht. Bijvoorbeeld: hoe zit het met transporten die in een risicoland zijn geweest, maar vervolgens ook in een niet-risicoland nog varkens vervoeren, en daar ook zijn gereinigd en ontsmet? Moeten die dan bij binnenkomst in Nederland wel of niet een dubbele R&O ondergaan? “Voor dat soort vragen zijn we nu een beslisboom aan het maken”, licht Bonne toe. “Zodat iedere chauffeur kan zien wanneer hij wel of niet die tweede R&O moet uitvoeren en bewijs daarvan opsturen.” Ook die kan straks worden uitgedeeld, net als de flyer.
‘Elke stap die ons dichter bij die 100 procent brengt, betekent nóg minder risico op ziekte-insleep’
En zo wordt binnen het driejarige project op diverse fronten gesleuteld om de biosecurity in de varkenstransportketen naar een nog hoger plan te tillen. “Voor ons is dit project geslaagd als er op de vlakken van bewustwording, voorzieningen, uitvoering en controle een verbeterslag wordt gemaakt”, zegt Bonne. “Elk risico op ziekte-insleep of verspreiding helemaal 100 procent afdekken, dat is een illusie. Je hebt altijd nog met de menselijke factor te maken; soms gaan zaken onbedoeld niet zoals het hoort. Maar elke stap die ons dichter bij die 100 procent brengt, betekent nóg minder risico op ziekte-insleep. En daar doen we het met ons allen voor.”
Het project ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ is een initiatief van de brancheorganisatie Vee & Logistiek Nederland. Ook VleesNL (voorheen het COV), de POV en DLV Advies participeren erin.
Bron: DLV
