Lichte biggen lopen een veel groter risico op onvoldoende biestopname. Gebruik van een vrijloopkraamhok kan daarbij nog eens extra sterfte-risico met zich meebrengen. Is tijdelijk fixeren dan het antwoord? Onderzoek wijst uit dat fixatie van de zeug in combinatie met split-suckling kan helpen om de biestopname in de eerste 24 uur te verbeteren. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat juist vrij werpen voordelen kan bieden voor de overleving van de kleinste biggen tot aan het spenen.
Onderzoekers van onder meer de University of Pennsylvania en Chulalongkorn University onderzochten tussen oktober 2023 en april 2024 welke rol tijdelijke fixatie van de zeug en split-suckling kunnen spelen bij de overleving van biggen. De resultaten verschenen in maart 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Theriogenology.
In totaal werden 91 Landras × Yorkshire-zeugen en ruim 1.500 biggen verdeeld over vier groepen. Een deel van de zeugen wierp vrij af, een ander deel werd gedurende de eerste drie dagen na het werpen tijdelijk gefixeerd. Binnen beide systemen werd bij een deel van de tomen wel en bij een deel geen split-suckling toegepast. De onderzoekers volgden onder meer de biestopname, gewichtstoename en sterfte van de biggen.
Groot risico bij lichte biggen
Een van de duidelijkste uitkomsten was het verschil in biestopname tussen lichte en zwaardere biggen. Van de biggen met een geboortegewicht van 1,11 kilo of minder nam 71 procent in de eerste 24 uur onvoldoende biest (minder dan 300 gram) op. Bij biggen zwaarder dan 1,11 kilo gold dat slechts voor 11,1 procent. Daarmee zijn lichte biggen duidelijk een risicogroep. Zij verdienen volgens de onderzoekers dan ook direct na de geboorte extra aandacht.
Tijdelijke fixatie helpt bij biestopname
Split-suckling kan vooral bij grote tomen helpen om lichtere biggen minder concurrentie te geven aan het uier. Door grotere of sterkere biggen tijdelijk apart te zetten, krijgen de kleinste dieren meer kans om voldoende biest op te nemen. Bij de lichte biggen gaf de combinatie van tijdelijke fixatie en split-suckling het beste resultaat voor de vroege biestopname. Ook de gewichtstoename in de eerste 24 uur was in deze groep het hoogst.
Vrij werpen gunstiger voor overleving
Opvallend genoeg leidde die betere biestopname niet automatisch tot een lagere sterfte vóór het spenen. Wanneer alle biggen samen werden bekeken, was er geen significant verschil in totale sterfte tussen de vier behandelingen. Bij de kleinste biggen lag dat anders. Binnen de groep van 1,11 kilo of lichter was de sterfte lager bij vrij werpen zonder split-suckling dan bij de groepen waarin de zeug tijdelijk werd gefixeerd. Ook kwam doodliggen bij deze lichte biggen minder vaak voor in de vrijloopgroepen dan in een deel van de groepen met tijdelijke fixatie. Daarnaast was sterfte door zwakte lager bij vrij werpen zonder split-suckling dan bij twee groepen met tijdelijke fixatie.
Een mogelijke verklaring is dat een vrij bewegende zeug beter kan reageren op geluid en beweging van haar biggen. Eerder onderzoek liet zien dat zeugen met voldoende bewegingsruimte sterk kunnen reageren op het geschreeuw van een beknelde big. Dat kan juist bij lichte, minder vitale biggen een voordeel zijn.
Gericht ondersteunen
Het onderzoek geeft daarmee geen simpel antwoord op de vraag of een zeug beter wel of niet gefixeerd kan worden. Voor de eerste biestopname lijkt tijdelijke fixatie, vooral in combinatie met split-suckling, voordelen te hebben voor lichte biggen. Voor de uiteindelijke overleving werden in dit onderzoek juist voordelen gevonden bij vrij werpen.
De praktische boodschap voor zeugenhouders is daarom vooral om lichte biggen direct na de geboorte te herkennen en gericht te ondersteunen. Dat kan door ze aan het uier te helpen, split-suckling toe te passen of aanvullende biest te verstrekken. Tijdelijke fixatie leidde in het onderzoek niet tot minder biggensterfte.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
