De wet schrijft voor dat hokverrijkingsmateriaal bij varkens veilig, eetbaar, kauwbaar, onderzoekbaar, manipuleerbaar, interessant, vernieuwend, bereikbaar, beschikbaar en schoon moet zijn. Veel varkenshouders vragen zich af waarom de overheid er op deze manier naar kijkt en niet gewoon een lijstje maakt met toegestane systemen of producten. In het webinar over Hokverrijking georganiseerd door de POV op 3 juli werd uitgelegd waarom voor deze systematiek is gekozen.
Veel varkenshouders zouden het liefst een overzicht zien met materialen die wel of niet zijn toegestaan als hokverrijking. Op het eerste gezicht lijkt een dergelijke lijst met toegestane materialen eenvoudig. Toch zou zo’n overzicht volgens de betrokken organisaties al snel tekortschieten. De praktijk in de varkenshouderij is daarvoor te divers.
Niet alleen verschillen stallen onderling, ook de manier waarop materialen worden aangeboden loopt sterk uiteen. Daardoor kan hetzelfde product op het ene bedrijf goed functioneren, terwijl het op een ander bedrijf onvoldoende bijdraagt aan het natuurlijke gedrag van de dieren.
De functie staat centraal
De Europese regelgeving schrijft niet voor dat varkens stro, hout of een ander specifiek materiaal moeten krijgen. Wel is vastgelegd welke functie hokverrijking moet vervullen. Het materiaal moet de dieren stimuleren om te onderzoeken, te wroeten en te kauwen. Daarnaast moet het bereikbaar zijn, voldoende lang beschikbaar blijven en interessant blijven voor de dieren.
Die uitgangspunten zijn daarom ook het vertrekpunt van de Nederlandse wetgeving Volgens Marko Ruis van WUR voorkomt deze aanpak dat ondernemers zich uitsluitend richten op het afvinken van een lijst met materialen. Uiteindelijk draait het om het effect dat de hokverrijking heeft op het gedrag van de dieren.
Ruimte voor nieuwe ontwikkelingen
Een tweede reden om niet met een vaste lijst te werken, is dat de ontwikkeling van nieuwe systemen snel gaat. Leveranciers brengen regelmatig nieuwe producten op de markt en ondernemers bedenken zelf oplossingen die beter aansluiten bij hun bedrijf.
Een gesloten lijst zou die ontwikkeling kunnen afremmen. Nieuwe materialen zouden immers eerst officieel moeten worden beoordeeld voordat ze gebruikt kunnen worden.
Door uit te gaan van voorwaarden blijft ruimte bestaan voor innovatie, zolang de gekozen oplossing voldoet aan de wettelijke eisen.
Zo uniform mogelijk beoordelen
Hoewel maatwerk mogelijk blijft, betekent dat niet dat iedere inspecteur zijn eigen uitleg geeft. Nieuwe materialen en systemen worden binnen de NVWA besproken, zodat inspecteurs vergelijkbare situaties zoveel mogelijk op dezelfde manier beoordelen.
Ook vindt afstemming plaats met Kiwa Verin, de certificerende partij voor Holland Varken. Daarmee proberen beide organisaties ondernemers zoveel mogelijk duidelijkheid te bieden over de toepassing van de regels.
De brochure is daarmee geen lijst met goedgekeurde producten, maar een hulpmiddel om de wettelijke eisen in de praktijk toe te passen. Dat vraagt soms om een beoordeling van de totale situatie in de stal, in plaats van alleen het materiaal zelf.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: WUR
