Hokverrijking: wat verstaan we onder eetbaar én wroetbaar?

Onlangs kregen Nederlandse varkenshouders de nieuwe hokverrijkingskaart toegestuurd. Deze kaart is een verkorte weergave van de vernieuwde Brochure Hokverrijking en Nestbouwmateriaal. De brochure kreeg een update, onder meer omdat de rechter in 2024 bepaalde dat hokverrijkingsmateriaal eetbaar en tegelijkertijd wroetbaar moet zijn. Maar wat houdt dat nou precies in? Marko Ruis en Anita Hoofs van WUR leggen het uit.

“Varkens exploreren hun omgeving van nature door met de wroetschijf voor op de neus in de bodem te werken. Die behoefte ontstaat gelijk al na de geboorte en dat wil het varken het hele leven blijven doen. Het varken wil de omgeving onderzoeken, grondgericht, intensief en langdurig. Het liefst tegelijk met soortgenoten”, vertelt Ruis.

Waarom is eetbaarheid belangrijk?

Eetbaar materiaal is essentieel om het wroetgedrag te belonen en te blijven stimuleren. “Eetbaar materiaal prikkelt de nieuwsgierigheid en motiveert varkens om te blijven onderzoeken”, aldus Ruis.

Eetbaar betekent in dit geval:

het materiaal is van organische oorsprong;
het is daadwerkelijk opneembaar;
het is schoon en aantrekkelijk voor het dier.

Een aantal materialen vallen daarom af als hokverrijking. “Kalk, likstenen en mineralenblokken bijvoorbeeld zijn anorganisch. Ook regulier voer gemengd met stro of ander materiaal geldt niet als hokverrijking.”

Wat is wroetbaarheid?

Van nature wroet het varken in de grond, maar op de betonvloer wordt dat lastig. Toch willen we zoveel mogelijk tegemoet komen aan de natuurlijke behoefte van het varken: door verrijking op de vloer aan te bieden. “Wroeten vindt plaats op de grond”, zegt onderzoekerAnita Hoofs.“Objecten die alleen in de lucht hangen, voldoen niet. Pas wanneer materiaal op de vloer terechtkomt en verplaatsbaar is, wordt het wroetbaar “Een houten balk die een varken omhoog kan duwen, telt niet”, zegt Hoofs. “Kauwbare stukjes hout die op de vloer liggen en waar het dier echt in kan wroeten wel.” Belangrijk is volgens Hoofs ook dat het materiaal schoon is. Het moet niet zichtbaar bevuild zijn met mest, urine, stof en/of schimmels, want dan verliezen varkens snel hun interesse. Daarnaast moet het vernieuwend zijn. Om het materiaal interessant te houden voor de dieren, moet het minstens één keer in de week worden ververst, vervangen, of aangevuld. Afwisseling van materialen is helemaal optimaal. Dit prikkelt telkens de nieuwsgierigheid.

Misverstanden voorkomen

Hoofs en Ruis noemen een aantal materialen die niet voldoen aan de wettelijke criteria voor hokverrijking:

kettingen zijn niet organisch en tellen niet als verrijking;
gedroogd hardhout dat varkens nauwelijks kunnen afbreken en waar ze geen stukjes vanaf kunnen bijten.
Bevuilde materialen die niet interessant zijn voor varkens.

Belangrijk detail in de aangepaste regelgeving is dat materialen niet mogen ‘optellen qua eigenschappen’. “Je kunt niet zeggen: dit materiaal is eetbaar en dat materiaal is wroetbaar, samen is het goed”, benadrukt Ruis. “Elk materiaal moet zélf eetbaar én wroetbaar zijn.”

Bekijk de brochure en de hokverrijkingskaart

Bekijk hier de Brochure Hokverrijking waarin alles omtrent hokverrijking uitgebreid is omschreven volgens de meest recente regelgeving en actuele kennis. De hokverrijkingskaart is een verkorte, praktische versie van de brochure met de belangrijkste informatie over hokverrijking en een handige checklist.