De CBS-rapportage over de fosfaat- en stikstofexcretie in dierlijke mest roept bij de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) grote vragen op. Volgens de meest recente cijfers zal de varkenshouderij het sectorale mestplafond voor zowel fosfaat als stikstof in 2026 overschrijden. POV stelt dat de cijfers moeilijk te rijmen zijn met de forse krimp van de varkensstapel.
Het CBS publiceerde dinsdag de Monitor fosfaat- en stikstofexcretie in dierlijke mest over het tweede kwartaal van 2026. Volgens de cijfers wordt voor de varkenshouderij een overschrijding van het sectorale plafond verwacht. In een daaropvolgende Kamerbrief schrijft het ministerie dat dit mogelijk gevolgen heeft voor het beleid rond het afromen van varkensrechten.
Overschrijding mestplafond verwacht
Het CBS verwacht dat de varkenshouderij in 2026 het sectorale fosfaatplafond met 1,2 miljoen kilogram, oftewel 4,3 procent, zal overschrijden. Voor stikstof gaat het om een verwachte overschrijding van 3,9 miljoen kilogram, oftewel 5,5 procent.
De eerder verwachte daling van de varkensstapel als gevolg van deelname aan de Lbv- en Lbv-plusregelingen is volgens het CBS nog niet zichtbaar in de cijfers.
De cijfers kunnen gevolgen hebben voor het beleid. Het ministerie van LVVN bereidt daarom een mogelijke herinvoering van het afromen van varkensrechten voor bij overdracht buiten familieverband.
Besluit over afroming nog niet genomen
Volgens de Kamerbrief ligt er nog geen definitief plan voor de herinvoering van afroming. De komende periode moeten hierover nog gesprekken met de sector plaatsvinden.
Ook de hoogte van een eventueel afromingspercentage staat nog niet vast. Het definitieve besluit wordt later in 2026 verwacht, na consultatie van de sector en advies van de Raad van State. De beoogde ingangsdatum is begin 2027.
POV kan cijfers niet herleiden
De POV zet grote vraagtekens bij de uitkomsten van de CBS-berekening. Volgens de organisatie kwam de hoogte van de cijfers onverwacht en zijn deze op dit moment niet goed te herleiden.
“De sector krimpt enorm en toch nemen de excretiecijfers toe. Dat roept veel vraagtekens op”, aldus de POV. De organisatie heeft na het verschijnen van de CBS-cijfers direct vragen gesteld aan zowel LVVN als het CBS. De POV wil meer inzicht krijgen in de gebruikte rekensystematiek en de achterliggende cijfers.
Volgens de organisatie is het belangrijk dat beleidsbesluiten worden gebaseerd op actuele en controleerbare gegevens.
Daling varkensstapel nog niet volledig zichtbaar
Een deel van de verklaring ligt volgens de POV mogelijk in de manier waarop het CBS de dieraantallen vaststelt. De cijfers zijn gebaseerd op de jaarlijkse meitelling. Daardoor wordt een krimp die later in het jaar plaatsvindt pas bij de volgende telling volledig zichtbaar.
Ook over de daadwerkelijke krimp als gevolg van de opkoopregelingen bestaat volgens de POV nog onvoldoende transparantie. Daarnaast constateert de organisatie dat de dieraantallen van het CBS al enige tijd substantieel afwijken van de gegevens uit de eigen productiemonitor.
De POV wijst daarbij op een substantiële daling van het aantal dieren. Volgens de organisatie gaat het om ruim 200.000 minder vleesvarkens en ongeveer 20.000 minder zeugen, met de bijbehorende biggen.
Hogere stikstofnormen
Tegelijkertijd zijn de berekende stikstofexcreties gestegen. Volgens de POV speelt daarbij mee dat de N-excretienormen in het voorjaar zijn verhoogd.
De organisatie stelt dat zij hierover eerder input heeft geleverd, maar dat daar volgens haar onvoldoende mee is gedaan. “Als de sector krimpt en de N-excretiecijfers blijven maar naar boven bijgesteld, dan is het inderdaad nooit genoeg”, aldus de POV.
De organisatie zegt de cijfers nog verder te moeten analyseren voordat een inhoudelijke reactie kan worden gegeven.
POV vraagt om duidelijkheid
De POV wil eerst duidelijk krijgen hoe de overschrijding van het mestplafond tot stand komt en hoe de verschillende cijfers zich tot elkaar verhouden. Zodra de cijfers volgens de organisatie sluitend zijn en de oorzaak van de overschrijding duidelijk is, volgt een uitgebreidere reactie.
De POV zegt zich te blijven inzetten voor een eerlijke en werkbare oplossing voor varkenshouders en houdt de sector op de hoogte van verdere ontwikkelingen.
Bron: POV
Tekst: Meike Wittenhorst
