Een agrarische bedrijfsoverdracht is geen éénmalige gebeurtenis. Er gaat een heel traject met diverse gesprekken aan vooraf voordat de leveringsakte bij de notaris getekend wordt.
Aan het begin van het overnameproces worden de wensen en doelen van de ouders en opvolgers geïnventariseerd. Zij vinden vaak harmonie binnen het gezin en bedrijfscontinuïteit het belangrijkst.
Dilemma’s
Doel van de overdracht is het juridisch eigendom van het bedrijf over te kunnen dragen van ouders naar opvolger. Dit lijkt vrij eenvoudig, maar beide partijen komen voor verschillende dilemma’s te staan. Veel agrarische bedrijven groeiden de afgelopen decennia in omvang of kregen er een neventak bij. De ondernemingsvorm is hierdoor vaak complexer geworden. Dit stelt dan ook hoge eisen aan het ondernemerschap en de managementcapaciteiten van de opvolger.
Ouders hebben vaak nog meer kinderen, die gemiddeld genomen steeds hoger zijn opgeleid. Zij zijn ook opgegroeid op het familiebedrijf en willen ook graag meebeslissen over de overdracht. Daarnaast willen ouders hen ook wat doen toekomen.
Is alles goed geregeld voor de bedrijfsoverdracht?
De familie maakt zich vaak zorgen over wat er geregeld is als één van de ouders komt te overlijden. Zijn de testamenten aangepast aan de voorgenomen bedrijfsoverdracht? Als de opvolger het bedrijf tegen een lagere waarde verkrijgt dan de vrije verkeerswaarde, wordt er in de leveringsakte vaak een vervreemdingsbeding opgenomen. Bepalingen hierin over blijvende arbeidsongeschiktheid bij de opvolger, eerder stoppen met voortzetting van het agrarische bedrijf of een gedeelte van het bedrijf, kunnen leiden tot afrekenen van de meerwaarde bij de ouders of bij hun erfopvolgers.
Emoties
Daarnaast wekt het overnameproces ook emoties op bij de ouders. Ze zijn misschien terughoudend om de macht af te staan, om keuzes te maken tussen hun kinderen of ze vinden het moeilijk te beseffen dat ze zich in een volgende levensfase bevinden. Ook de reacties van de andere familieleden kunnen hier een rol bij spelen.
Tips voor een soepele bedrijfsoverdracht
- Begin op tijd;
- Zorg voor harmonie binnen het gezin en continuïteit van het bedrijf;
- Zorg dat een bedrijfsovername door de opvolger ook geregeld is bij overlijden, bij arbeidsongeschiktheid, bij echtscheiding of als de opvolger besluit eerder te stoppen met werken;
- Schakel een adviseur in als procesbegeleider;
- Maak plannen voor een goede oudedagsvoorziening voor de ouders;
- Geef de bedrijfsopvolger tijdig de ruimte om zichzelf en het bedrijf te ontwikkelen.
