Hoewel het antibioticagebruik in de veehouderij fors is gedaald, zien we in de praktijk dat de dierdagdosering (DDD) op veel varkensbedrijven onbedoeld toch te hoog blijft. “Dat is geen schande,” zegt Gerben Schrijver, adviseur Mest & Mineralen bij DLV Advies, “maar wel een signaal om tijdig actie te ondernemen.” Het is belangrijk om niet te wachten tot je bedrijf een aantal jaren op rij boven de actiewaarde uitkomt. De verplichtingen zijn dan strenger en de ruimte voor eigen regie kleiner.
Om te voorkomen dat je moet voldoen aan de verplichte stapsgewijze aanpak die is vastgelegd in de kwaliteitssystemen (IKB), loont het om vroegtijdig in actie te komen en – indien nodig – een Plan van Aanpak (PVA) in te dienen.
Gebruik antibiotica per gemiddeld dier
Dierdagdosering (DDD) is een kengetal voor antibioticumgebruik. Het geeft aan hoeveel dagdoseringen antibiotica per gemiddeld aanwezig dier op jaarbasis worden toegepast. Gerben: “Simpel gezegd: één DDD komt overeen met één behandelingsdag met een standaarddosis voor één dier.” Alle doseringen op het bedrijf in een jaar worden opgeteld en gedeeld door het gemiddeld aantal dieren, zodat een vergelijkbare indicator ontstaat. Hoe hoger de DDD, hoe meer antibiotica er gemiddeld per dier zijn gebruikt dat jaar. Voor bedrijven die een overschrijding van de actiewaarde hebben, is sinds enkele jaren een stapsgewijze aanpak verplicht.
Veel winst te behalen
“In de praktijk valt het echt allemaal wel mee”, vervolgt Gerben. “Juist in een vroeg stadium kun je veel winst behalen. Samen met het team van de varkenshouder kijken we hoe we de DDD naar beneden kunnen krijgen. We schrijven in samenwerking met het team een Plan van Aanpak en bewaken het proces stap voor stap.” Vroegtijdig inzicht in het antibioticagebruik helpt voorkomen dat je in de rode zone terechtkomt, met als risico een verplicht stapsgewijs traject binnen het kwaliteitssysteem zoals IKB. Bovendien verklein je zo het risico op resistentie, wat een gevaar vormt voor zowel dier als mens.
Ook de kosten van medicineren en/of entingen kunnen hiermee beter beheersbaar blijven. En dat niet alleen – binnen de keten wordt steeds kritischer gekeken naar antibioticagebruik. Een te hoge DDD kan gevolgen hebben voor je positie in de markt, zoals verminderde toeslagen of zelfs uitsluiting uit de keten. “Stel je voor dat besloten wordt om dieren met een te hoge DDD niet langer af te nemen – dan sta je mooi te kijken”, aldus Gerben.
Daarom is het zaak om nu al inzichtelijk te maken waar het antibioticagebruik vandaan komt, welke factoren een rol spelen en welke maatregelen haalbaar zijn op jouw bedrijf. DLV Advies ondersteunt je hierbij, met praktische begeleiding, heldere analyses en inzet van BAS-gecertificeerde procesbegeleiders als dat nodig is.
Maatregelen bij structureel hoge DDD
Mocht je bedrijf boven de actiewaarde uitkomen, dan volstaat bij een eenmalige overschrijding een aanvullend bedrijfsgezondheidsplan (BGP) met je dierenarts. Maar bij structureel hoge cijfers volgt een vast stappenplan. Wanneer een bedrijf voor het derde jaar op rij in het rode gebied zit, dient er een Plan van Aanpak (PVA) te worden ingediend onder begeleiding van een BAS-gecertificeerd procesbegeleider. “Het Plan van Aanpak moet vóór 1 april binnen zijn bij het kwaliteitssysteem (bijv. IKB),” verduidelijkt Gerben. “Voor het eerste en tweede jaar zijn er wel verplichtingen (zoals het opstellen van een aanvullend BGP en het samenstellen van een adviesteam met plan), maar daar is geen vaste uiterste indieningsdatum zoals 1 april aan verbonden. Die stappen moeten wél tijdig en aantoonbaar worden uitgevoerd, maar kennen meer ruimte qua planning.”
Stappenplan bij te hoge DDD:
- Jaar 1 rood: Aanvullend bedrijfsgezondheidsplan (BGP) met je vaste dierenarts.
- Jaar 2 rood: Plan van Aanpak samen met een adviesteam (dierenarts + adviseur).
- Jaar 3 rood: Expertteam verplicht, onder begeleiding van een BAS-gecertificeerde procesbegeleider. Het PVA moet vóór 1 april worden ingediend.
- Jaar 4 of meer rood: Kans op aanvullende maatregelen en verlies van IKB-certificering.
Procesbegeleiding met gecertificeerde BAS-adviseurs
Mocht het toch voorkomen dat er een Plan van Aanpak geschreven moet worden, dan heeft DLV Advies meerdere BAS-gecertificeerde procesbegeleiders in huis die je begeleiden bij het opstellen én uitvoeren van een effectief PVA. Gerben: “Onze aanpak is gericht op structurele verbetering van het antibioticagebruik. We kijken niet alleen naar cijfers, maar juist naar de praktijk op het erf: waar zit de winst?” Samen met de dierenarts wordt er gekeken naar onderliggende oorzaken. Denk aan:
- Management en arbeid
- Bioveiligheid en hygiëne
- Klimaat en ventilatie
- Voeding en voerstrategie
- Gezondheidsstatus en vaccinatie
“Door tijdig in te grijpen en met een frisse blik naar het management te kijken, kunnen we vaak snel resultaat boeken in het verlagen van het antibioticagebruik. We zien dat veel bedrijven met relatief eenvoudige aanpassingen al snel onder de norm komen,” aldus Gerben.
Bron: DLV
