In november 2025 kwam de consumentenprijsindex (CPI) voor varkensvlees uit op 134 punten, vrijwel gelijk aan oktober en ruim 7% hoger dan in november 2024. De producentenprijsindex (PPI) lag op 124 punten, een daling van 6% ten opzichte van twee maanden daarvoor en circa 5% onder het niveau van november 2024. De af-boerderijprijs (API) is in de afgelopen maanden sterk gedaald (-15%): van 119 punten in september naar 101 punten in november 2025. Daarmee ligt de af-boerderijprijs inmiddels ruim 18% lager dan in november 2024. Deze ontwikkeling leidt tot een sterk toenemende prijsdruk bij varkenshouders, terwijl de prijsdalingen in de verwerking beperkt blijven en consumentenprijzen hoog blijven.
Prijsontwikkeling
In november 2025 stond de consumentenprijsindex voor varkensvlees op 134 punten. Dat is nagenoeg gelijk aan het prijsniveau in oktober, bijna 2% hoger dan in september 2025 en circa 8% hoger dan in november 2024. Sinds de zomer van 2025 beweegt de CPI rond een historisch hoog niveau. Daarmee zet de langjarige stijgende trend in consumentenprijzen voor varkensvlees sinds 2016 onverminderd door. Vooral sinds medio 2022 is er een duidelijk opwaartse trend in de consumentenprijs, met circa een half punt per maand (in totaal +16 punten). De vraag is of de stabilisatie van de CPI die zichtbaar is in oktober-november 2025 een kentering is van de stijgende prijstrend in de afgelopen jaren of dat de consumentprijzen zullen blijven stijgen als reactie op de dalende PPI en API.
De langzame maar structurele stijging van de indexen sinds 2016 hangt samen met hogere kosten voor voer, energie en arbeid, evenals blijvende meerkosten voor verduurzaming en dierenwelzijn in de keten. De uitzonderlijk sterke prijsstijging in 2022 werd vooral veroorzaakt door de economische gevolgen van de Russische inval in Oekraïne, die leidde tot onzekerheid op wereldmarkten, hogere energie- en grondstofprijzen en verstoringen in de internationale handel. Deze ontwikkelingen werkten door in hogere productiekosten en uiteindelijk in hogere consumentenprijzen.
De producentenprijsindex (PPI) kwam in november 2025 uit op 124 punten, een daling van 6% ten opzichte van september (131 punten) en ongeveer 5% lager dan in november 2024. Na sterke prijsschommelingen begin 2025, mede veroorzaakt door een tijdelijke dip als gevolg van een MKZ-uitbraak in Duitsland, herstelde de PPI zich in het voorjaar. Dit herstel werd ondersteund door een dalend aanbod, lagere slachtgewichten en afnemende slachtaantallen door bedrijfsbeëindigingen (door Lbv en Lbv+). Vanaf juni 2025 is er echter opnieuw een neerwaartse trend. Deze terugval weerspiegelt een ruimer aanbod op de Europese markt, mede als gevolg van Chinese importheffingen op Europees varkensvlees, waardoor meer vlees binnen Europa moet worden afgezet. Bovendien is er eind 2025 Afrikaanse varkenspest in Spanje geconstateerd onder wilde zwijnen, waardoor een deel van Spanje niet mag exporteren naar diverse derde landen. Ook dat vlees moet op de Europese markt worden afgezet, wat sterk prijsdrukkend werkt.
De af-boerderijprijs vertoonde de meest uitgesproken beweging. In het voorjaar van 2025 steeg de API sterk: van 120 punten in maart tot een piek van 142 punten in juni, als gevolg van een krappere varkensaanvoer in Nederland. Door bedrijfsbeëindigingen binnen de Landelijke Beëindigingsregelingen (Lbv en Lbv+ (RVO, 2025; Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) | RVO.nl) daalden de slachtaantallen, waardoor slachterijen tijdelijk hogere prijzen betaalden om aanvoer te verzekeren. Vanaf juni sloeg het beeld echter snel om. De API daalde scherp door hogere productie in omringende landen, toenemende concurrentie vanuit het buitenland en seizoensmatig lagere vleesconsumptie in de zomer. In het najaar versnelde deze daling: in november kwam de API uit op 101 punten, het laagste niveau sinds begin 2020. Hoewel de winterperiode traditioneel enige vraagimpuls kan geven, is dat dit jaar nauwelijks het geval.
De verwachting is dan ook dat de prijsdruk zal aanhouden. Af-boerderijprijzen blijven onder druk door een ruim Europees aanbod, in lijn met de klassieke varkenscyclus. De goede resultaten in 2023 en 2024 en deels ook nog in 2025 hebben geleid tot uitbreiding van de varkensproductie in een aantal Europese landen, wat nu doorwerkt in een overaanbod. Hierdoor gaat de opbrengstprijs voor de industrie en voor de varkenshouders nog verder onderuit. De snelle prijsval van de varkensprijzen in het najaar van 2025 onderstreept hoe abrupt marktomstandigheden in de varkenshouderij kunnen omslaan. Herstel is niet op korte termijn te verwachten.
Keten
Het varkensvlees wordt in de supermarkt of bij de slager gekocht. Supermarkten en slagers kopen varkensvlees van de vleesindustrie. Die bestaat uit slachterijen en vleesverwerkers. Slachterijen kopen vleesvarkens van veehouders rechtstreeks of via veehandelaren. Veehouders produceren vleesvarkens in gespecialiseerde bedrijven of gesloten bedrijven. Gespecialiseerde bedrijven kopen biggen en mesten die op tot slachtrijpe varkens, terwijl gesloten bedrijven zowel de fokzeugen houden als de biggen zelf opfokken tot vleesvarkens. Zeugenbedrijven zijn belangrijke toeleveranciers van biggen voor de gespecialiseerde bedrijven. De gesloten bedrijven produceren de eigen biggen.
Varkenshouderijen
De in totaal circa 2.500 bedrijven met vleesvarkens produceren ruim 15 miljoen vleesvarkens. Hiervan worden bijna 1 miljoen dieren geëxporteerd vooral binnen de EU. Daarnaast worden er bijna 6 miljoen biggen over de grens verkocht. Dit betekent dat Nederland niet alleen volwassen vleesvarkens exporteert, maar ook veel jonge biggen die in andere landen verder worden opgefokt tot vleesvarkens.
Industrie
De verwerking van varkensvlees is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de slachterijen. Er zijn vier grote slachterijen, naast een beperkt aantal zelfslachtende slagers. In 2024 werden in Nederland 14,5 miljoen varkens binnenlands geslacht. De vleesindustrie slacht en verwerkt de dieren tot vers vlees en vleeswaren, die voor een groot deel worden geëxporteerd. Voor de productie wordt ook varkensvlees geïmporteerd omdat bijvoorbeeld sommige verwerkers specifieke soorten of kwaliteiten vlees nodig hebben die niet in voldoende mate of tegen de juiste prijs in Nederland beschikbaar zijn. De zelfvoorzieningsgraad van de Nederlandse varkensvleesketen ligt op circa 300%.
Afzet
Circa 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt in de supermarkt verkocht. Daarnaast wordt ongeveer 35% van het varkensvlees via de buitenhuishoudelijke markt (horeca, ziekenhuizen enzovoort) afgezet. De overige 5% van het varkensvlees wordt afgezet via speciaalzaken, markten, cateringbedrijven en directe verkoop aan consumenten, zoals via boerderijverkoop of lokale slagers buiten de reguliere supermarkt- en horecakanalen. Consumenten kopen meer varkensvlees in januari, gestimuleerd door reclameacties, tijdens het barbecueseizoen en in december vanwege de feestdagen. Supermarkten kopen varkensvlees hoofdzakelijk van de Nederlandse vleesindustrie.
Prijsvorming
De prijsontwikkeling van het pakket varkensvlees dat de consument in de supermarkt koopt, laat over de afgelopen jaren een lichte stijging zien. De gemiddelde prijs is in het najaar, vooral in november, iets hoger. De retail heeft een eigen prijsbeleid dat beperkt beïnvloed wordt door de inkoopprijs. Het prijsniveau bij concurrenten, promotieacties en de rol van vlees in het totale productassortiment van supermarkten spelen ook een rol. Prijsbewegingen van de industrie (producentenprijs) en boeren (af boerderij) vertonen daarom nauwelijks samenhang met de consumentenprijs. Voor de handel tussen de slachterijen en supermarkten worden jaarcontracten gebruikt. Daarbinnen vindt per vier weken overleg plaats over reclameacties. Afhankelijk van onder andere het weer vinden dagelijks correcties plaats op de bestelde volumes. Slachterijen geven de prijsbewegingen op hun afzetmarkt door aan de varkenshouders. De markten voor varkens en varkensvlees in Noordwest-Europa zijn nauw met elkaar verweven. De prijsvorming is vrij. Door de seizoenseffecten in de afzet op detailhandelsniveau schommelen ook de wekelijkse slachterij- en handelsnoteringen of opbrengsten van vleesvarkens. De EU heeft een zelfvoorzieningsgraad in varkensvlees van circa 125%, wat betekent dat de Europese varkensprijzen mede beïnvloed worden door prijsontwikkelingen en de vraag op wereldmarkten buiten Europa.
Prijsindices
De consumentenprijsindex (CPI) is gebaseerd op varkensvlees bij supermarkten en slagers. De producentenprijsindex (PPI) is gebaseerd op de opbrengstprijzen van producenten van vers of gekoeld varkensvlees bij afzet naar het binnenland. De af-boerderijprijs is gebaseerd op de wekelijkse noteringen voor slachtvarkens. De indices zijn begin 2024 herzien, waarbij het jaar 2020 op 100% is gezet.
Bron: Agrimatie
