Voor het project van Zonvarken werken varkenshouders met lange staarten. DHL Advies spreekt met vijf deelnemers over hoe dit in de praktijk gaat. Wat direct opvalt: het gaat niet alleen om extra uren, maar vooral om een andere manier van werken. De dag laat zich minder plannen en vraagt continu aandacht.
Het moment dat er iets gebeurt, bepaalt de rest van de dag. Zie je een aangetaste staart, dan moet je direct handelen. “Je moet alles laten liggen. In een paar uur richten ze zoveel schade aan.” Waar veel varkenshouders gewend zijn om in vaste arbeidsblokken of zelfs weeksystemen te werken, lukt dat met lange staarten niet meer. Dat werkt ook door in je privéleven. “Als je om vier uur iets ziet en naar huis wil, dan kan dat echt niet. Het werk stopt niet.”
Meer werk, maar vooral ander werk
De hoeveelheid arbeid neemt toe, maar deelnemers geven aan dat het vooral ander werk wordt. Je bent meer tijd kwijt aan kijken, inschatten en ingrijpen. Op sommige bedrijven loopt de arbeid flink op. “Normaal was ik 2 uur bezig met de controle, nu 4 uur. Je moet gewoon langer doorgaan of andere werkzaamheden laten liggen.” Op andere bedrijven zit de extra tijd meer in de herhaling en aandacht. “Extra arbeid is zeker een uur per dag, vooral omdat je vaker moet controleren. Totaal is dat dus een extra werkdag per week.”
Kijken in plaats van controleren
Een snelle controleronde is niet meer voldoende. Het draait om observeren. Dat betekent dat je de tijd moet nemen om gedrag te zien ontstaan. “Als je langsloopt zie je het niet. Je moet een barkruk neerzetten en rustig gaan kijken.” Dat vraagt geduld. Eerst reageren de dieren op jou, pas daarna laten ze hun normale gedrag zien. Juist in dat gedrag zitten de signalen dat er iets misgaat of gaat gebeuren. Binnen dit project kiezen sommige varkenshouders er daarom voor om met camerasystemen te werken, zodat ze dit gedrag ook op afstand en over een langere periode kunnen volgen en terug kunnen kijken.
Meerdere rondes per dag
Waar één controleronde eerder genoeg was, ligt dat nu anders. Deelnemers geven aan dat ze minimaal drie keer per dag controleren om problemen voor te zijn. “Normaal deed ik één keer per dag controle, nu moet dat zeker drie keer per dag. Als er problemen spelen, loopt dat snel verder op.” Een andere deelnemer: “Op het moment dat ik problemen kan verwachten, doe ik wel vijf controlerondes per dag van een half uur tot een uur.”
Afleiding vraagt dagelijks werk
Om bijtgedrag te voorkomen, wordt er actief ingezet op hokverrijking. Dat betekent dagelijks variëren en blijven aanbieden. “We geven elke dag iets anders: luzerne, mais, jute. Dat kost ook zo’n uur extra per dag.” Daarbij blijkt dat materiaal maar kort interessant blijft. “Ze zijn er snel op uitgekeken. Je kunt niet verwachten dat hetzelfde twee of drie dagen werkt.” Dat zorgt ervoor dat je continu moet blijven aanpassen.
Arbeid wordt specialistischer
Naast meer arbeid vraagt het werk ook meer kennis. Gedrag herkennen en op tijd ingrijpen is niet iets wat iedereen zomaar oppakt. “Je hebt echt beter geschoold of ervaren personeel met kennis nodig. Het gedrag herkennen is niet eenvoudig.” In de praktijk blijkt dat lastig, zeker bij externe arbeid. “Leg een vreemde maar eens uit wat het gedrag is waar hij op moet letten. Dat is gewoon moeilijk.”
Het schuurt in de praktijk
Deelnemers zien het belang van lange staarten, maar ervaren ook de keerzijde op het moment dat er bijters zijn. Het werk stopt niet en drukt door in de rest van de dag. “Je bent te laat voor het avondeten, je mist afspraken. Het werk stopt niet als er bijters zijn.” En dat zorgt voor spanning. “Het klinkt mooi en ik sta erachter, maar in de praktijk merk ik dat ik gefrustreerd raak en het effect heeft op mijn werkplezier.”
Bron: DLV Advies
