Het stikstofoverschot in de landbouw is in 2024 ten opzichte van 2023 met bijna 13 procent toegenomen, tot 295 miljoen kilogram. Dit komt vooral door een lage oogst in 2024 van onder andere tarwe, waardoor minder stikstof werd vastgelegd in gewassen. Wel is er drie procent minder stikstof uitgescheiden via dierlijke mest.
Het stikstofoverschot is meer dan de helft lager dan in 1990. Dit blijkt uit de mineralenbalans landbouw van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Stikstofoverschot
Het stikstofoverschot in de landbouw is het deel van de aangevoerde stikstof dat niet is omgezet in landbouwproducten, maar in de bodem achterblijft of verdwijnt naar de lucht (bijvoorbeeld via dierlijke mest). Dit is berekend door de hoeveelheid stikstof die is aangevoerd, onder andere via krachtvoer voor vee en kunstmest, te verminderen met de stikstof die is vastgelegd in dierlijke (vlees, melk, eieren) en plantaardige producten (akkerbouw- en tuinbouwgewassen).
Minder stikstof naar de lucht, meer naar de bodem
In 2024 verdween er vergeleken met een jaar eerder ongeveer zeven procent minder stikstof naar de lucht; 75 miljoen kilogram. Dit komt onder meer doordat de veestapel krimpt en door innovaties in de landbouw, zoals nieuwe stalsystemen.
De hoeveelheid stikstof die vanuit de landbouw in de bodem terecht kwam stijgt met 21 procent naar 220 miljoen kilogram. Dit komt andere doordat de oogst lager is, en er dus minder stikstof in gewassen is vastgelegd. In 2023 waren de oogsten groter, waardoor er minder stikstof naar de bodem verdween.
Minder stikstof in gewassen, lage oogst tarwe en snijmais
De tarweoogst was in 2024 de laagste in 25 jaar tijd. Vooral de oogst van wintertarwe was relatief laag door het natte najaar in 2023. De oogst van snijmais was de laagste in bijna 30 jaar, door de natte lente. Er is 253 miljoen kilogram stikstof van het land afgevoerd via de oogst van ruwvoer voor vee. Dat is tien procent minder dan een jaar eerder.
De veehouderij gebruikt 260 miljoen kilogram stikstof in de vorm van ruwvoer (veevoer). Dat is zeven miljoen kilogram stikstof uit ruwvoer meer dan er is geoogst; dit komt uit balen en kuilen uit de voorraad van 2023.
Minder stikstof in krachtvoer, meer in kunstmest
De twee grootste aanvoerbronnen van stikstof in de landbouw zijn krachtvoer (384 miljoen kilogram) en kunstmest (201 miljoen kilogram). De aanvoer van stikstof via krachtvoer neemt met drie procent af ten opzichte van 2023, doordat het stikstofgehalte in krachtvoer lager is en doordat de veestapel krimpt. Er is 201 miljoen kilogram stikstof gebruikt in de vorm van kunstmest, dat is twe procent meer.
Minder dierlijke mest
Nederland moet zich voor het bemesten van landbouwgrond met dierlijke mest houden aan de norm in de Nitraatrichtlijn van 170 kilogram stikstof per hectare landbouwgrond. Onder speciale voorwaarden mag Nederland afwijken van deze norm, de derogatie. Sinds 2023 is deze derogatie stapsgewijs afgebouwd, en vanaf 2026 is er geen uitzonderingspositie meer voor Nederland.
De uitscheiding van stikstof in dierlijke mest bedraagt 449 miljoen kilogram, drie procent minder dan in 2023. Hiervan is 332 miljoen kilogram stikstof aangevoerd naar landbouwgrond.
Bron: CBS
