De lage opbrengstprijzen vragen momenteel veel van het financieel management van de varkenshouder. Naast een financiële buffer vormen een saldo-analyse en een liquiditeitsbegroting belangrijke instrumenten om grip te houden op de bedrijfsvoering. Volgens Gerben Schrijver, adviseur varkenshouderij bij DLV Advies, blijkt uit analyses dat veel bedrijven nog voldoende reserves hebben om het huidige prijsdal tijdelijk op te vangen, maar dat scherp financieel inzicht steeds belangrijker wordt.
“De afgelopen jaren waren financieel goed voor veel bedrijven,” zegt Gerben. Daardoor is er op veel plekken een buffer opgebouwd. Maar de huidige markt laat ook zien hoe snel marges kunnen omslaan. Dan wordt duidelijk hoe belangrijk het is om je kostprijs en liquiditeit goed in beeld te hebben.” De economische situatie in de varkenshouderij blijft wisselvallig. Waar 2023 en 2024 nog goede jaren waren voor varkenshouders, is de markt recent beweeglijker geworden, zeker in 2025. Na een periode waarin de opbrengsten ver onder de kostprijs doken, zijn er nu signalen dat de varkensmarkt weer langzaam richting herstel beweegt. Factoren zoals de vakantieperiode, een AVP-uitbraak in Spanje, handelsbelemmeringen en moeizame vleesverkoop zorgden eerder voor flinke prijsdalingen.
Deze dalingen van de Europese varkensprijzen hebben Europa wel prijsconcurrerender gemaakt op de wereldmarkt. Tegelijkertijd ging dit ten koste van de marges van varkenshouders, die inmiddels al langere tijd negatief zijn. Na week 25 van 2025, toen de Nederlandse basisvleesvarkensprijs rond de 2 euro schommelde, kwam deze in een scherpe daling terecht om in de eerste weken van 2026 uit te komen op circa 1,25 euro. Ter vergelijking: de BLK 1-ster kostprijs ligt rond 1,99 euro. De basisnotering van biggen van 25 kilogram stond in week 19 van 2025 nog op circa 73 euro en zakte begin dit jaar naar krap 30 euro, terwijl de BLK-kostprijs rond 73 euro per big ligt.
Reserves als vangnet
Veel varkensbedrijven hebben in de goede jaren ruimte gehad om reserves op te bouwen. Daardoor beschikken veel bedrijven nog over een buffer om tijdelijke prijsdalingen op te vangen. Tegelijkertijd verschilt de positie sterk per bedrijf. Bedrijven die recent hebben geïnvesteerd in bijvoorbeeld stallen, uitbreiding of grond kunnen eerder druk ervaren op de liquiditeit wanneer prijzen langere tijd onder druk staan. Juist in zulke situaties wordt duidelijk hoe belangrijk een goede financiële onderbouwing en duidelijke prognoses zijn.
Voorzichtig herstel
In februari kwamen de eerste signalen van een licht herstel van de biggennoteringen en vervolgens ook van de vleesvarkensprijzen. Deze kleine correcties, gecombineerd met een gunstiger vooruitzicht voor voerkosten, bieden voorlopig nog beperkt verlichting. Volgens marktanalyses kan het goed mogelijk zijn dat de marges in het eerste kwartaal, en mogelijk zelfs in de eerste helft van 2026, onder druk blijven staan. Voor een structureel prijsherstel zal het aanbod moeten dalen om beter aan te sluiten op de vraag. De huidige situatie laat opnieuw zien hoe afhankelijk de sector is van internationale ontwikkelingen. Dat vraagt van ondernemers om niet alleen te sturen op efficiëntie en productie, maar ook op risicobeheersing en strategische keuzes.
Financiële buffer
De huidige marktsituatie benadrukt opnieuw hoe belangrijk het is dat een varkenshouder zijn kostprijs goed kent. Daarnaast speelt de omvang van de financiële buffer een belangrijke rol. Hoe groot die buffer moet zijn, verschilt per bedrijf. Is 500 euro per zeug voldoende, of is eerder 700 euro nodig om schommelingen op te vangen? En is een reserve van 30 euro per vleesvarken nog toereikend, of ligt dit anno 2026 eerder richting 50 euro? De juiste buffer hangt af van factoren zoals bedrijfsomvang, kostenniveau en risicobereidheid. Zonder buffer wordt iedere marktschommeling direct zichtbaar in de liquiditeit en daarmee in de continuïteit van het bedrijf.
Liquiditeitsprognose
Met een varkens- of biggenprijs onder de kritieke grens wordt het voor ondernemers essentieel om hun positie scherp in beeld te hebben. Hoeveel ruimte is er nog om bij te sturen? En wanneer ontstaat er druk op de liquiditeit? Een liquiditeitsprognose helpt om daar snel inzicht in te krijgen. Zo’n prognose brengt kasstromen overzichtelijk in beeld en maakt het mogelijk om tijdig te anticiperen op veranderingen in kosten of opbrengsten. “Veel ondernemers weten globaal wel waar ze staan,” zegt Gerben. “Maar pas wanneer je een liquiditeitsprognose maakt, zie je precies wanneer er spanning ontstaat en hoeveel ruimte je nog hebt om bij te sturen.”
Saldo-analyse
In periodes waarin marges onder druk staan door fluctuerende opbrengstprijzen en stijgende kosten, wordt de ruimte om fouten te maken kleiner. Juist dan helpt een saldo-analyse om scherp te krijgen hoe het bedrijf ervoor staat. DLV Advies ondersteunt varkenshouders bij het uitvoeren van zulke analyses. Daarbij worden de bedrijfsresultaten vergeleken met bedrijven in een vergelijkbaar marktsegment. Het doel is niet om te kijken naar algemene gemiddelden, maar naar een benchmark die aansluit bij de specifieke bedrijfssituatie en het gekozen marktconcept. “Een saldo-analyse laat zien waar je werkelijk staat,” legt Gerben uit. “Niet ten opzichte van een algemeen gemiddelde, maar binnen het segment waarin je actief bent. Dat geeft veel beter inzicht in waar kansen liggen.”
Strategische keuzes
De analyse helpt ondernemers niet alleen bij het aanscherpen van details, maar vooral bij het maken van keuzes. Waar ligt binnen het bedrijf nog ruimte voor rendement? Zit dat in verdere optimalisatie, of vraagt de situatie om een andere bedrijfsstrategie? “Soms kun je technisch nog wel een paar procent verbeteren,” zegt Gerben. “Maar de vraag is ook of je nog in het juiste concept zit. Op basis van feiten helpt een saldo-analyse om die discussie op tafel te krijgen.”
Ander marktsegment
In de praktijk blijkt dat oplossingen soms binnen het bestaande concept liggen. In andere gevallen kan een ander marktsegment of een andere keten beter aansluiten bij de ondernemer en zijn toekomstperspectief. Een saldo-analyse maakt zulke afwegingen concreet en onderbouwd. De uiteindelijke waarde zit vooral in het gesprek dat volgt: tussen adviseur en ondernemer, maar vaak ook samen met erfbetreders en andere partners rond het bedrijf. Door doelen helder te formuleren en keuzes expliciet te maken, ontstaat richting voor de toekomst.
Financiering
Een slecht financieel jaar kan ook gevolgen hebben voor toekomstige financiering. Banken kijken bij een financieringsaanvraag vaak naar de gemiddelde financiële resultaten over de afgelopen vijf jaar. Wanneer een jaar met sterkere resultaten wordt vervangen door een zwakker jaar, kan dat invloed hebben op kengetallen zoals EBITDA en DSCR. In zulke situaties worden goed onderbouwde prognoses steeds belangrijker, zeker wanneer aanvullende financiering nodig is om tijdelijke liquiditeitsdruk op te vangen.
Investeringen en buffers
Ondanks stijgende mest- en energiekosten was er in de afgelopen jaren op veel bedrijven voldoende ruimte om te investeren en reserves op te bouwen. Investeringen richtten zich vaak op verbetering van gezondheid, technologie en duurzaamheid. Daarnaast voerden ondernemers extra onderhoud uit en werden buffers opgebouwd. Richtwaarden van circa 500 euro per zeug en 30 euro per vleesvarken worden vaak gezien als minimale financiële remweg. Belangrijk blijft om niet alleen naar pieken en dalen te kijken, maar naar de langjarige ontwikkeling van het bedrijf. Hoe verhouden kosten en opbrengsten zich bijvoorbeeld tot de langjarige KWIN-voederwinstnormen van 847 euro per zeug en 94 euro per vleesvarken? En hoe verhoudt de kritieke voederwinst zich tot wat daadwerkelijk wordt gerealiseerd? Door structureel inzicht te houden in deze cijfers ontstaat een beter beeld van de financiële veerkracht van het bedrijf en de ruimte voor toekomstige investeringen.
Bron: DLV
