Mycoplasma hyopneumoniae (M.hyo) is een bacteriesoort die chronische longontsteking bij varkens veroorzaakt. De bacterie verspreidt zich via partikels in de lucht en is daardoor zeer besmettelijk. Bovendien blijven geïnfecteerde dieren meer dan 250 dagen na de initiële infectie stukjes bacterie uitscheiden die andere dieren kunnen besmetten. Eens de bacterie op een bedrijf aanwezig is, is het dus zeer moeilijk te elimineren en heeft het een langdurig, negatief effect op de prestaties van de varkens op de boerderij.
M.hyo komt vaak voor bij zeugen. Nieuwe gelten die in de zeugenstal geïntroduceerd worden, raken besmet en verspreiden de infectie bij hun pasgeboren biggen. Zij zullen op hun beurt vatbaarder zijn voor andere infecties aan de luchtwegen en een minder goede groei kennen, wat extra kosten voor het bedrijf met zich meebrengt.
Er zijn verschillende strategieën om de verspreiding van M.hyo. binnen het bedrijf tegen te gaan. Een mogelijkheid is om nieuwe gelten in de zeugenstal meteen in contact te brengen met de bacterie. De dieren zijn immers besmettelijker tijdens de acute dan tijdens de chronische infectie. Tegen de tijd dat de gelten voor het eerst werpen zal er een kleinere kans zijn dat ze hun biggen besmetten met de bacterie. Ten tweede kan men inzetten op een eliminatie van de pathogenen. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door de hele kudde te behandelen met antibiotica, te vaccineren of gedurende een lange tijd geen nieuwe gelten in de stal toe te laten. In de praktijk blijken de eliminatieprotocollen echter niet goed te werken. Dit kwam ook naar voren uit een praktijkproef uitgevoerd door de University CEU Cardenal Herrera in Valencia.
Tijdens de praktijkproef pasten de wetenschappers een eliminatieprotocol toe op een groot Spaans varkensbedrijf met 3.000 zeugen. Vanaf 2017 brachten ze elke nieuwe gelt die op het bedrijf aankwam, in contact met M.hyo. Daarnaast werden de dieren gevaccineerd. Hoewel de inenting de ziektesymptomen vermindert en de verspreiding van de bacterie terugdringt, blijven de gelten besmettelijk na een vaccinatie.
Door deze werkwijze was tegen 2018 ongeveer de helft van de zeugen op het bedrijf in contact gekomen met M.hyo, maar de dieren vertoonden geen ziektesymptomen. In 2018 startte men dan met het eliminatieprotocol. De onderzoekers lieten gedurende een periode van 281 dagen geen nieuwe gelten toe op het bedrijf. Na deze periode werden er opnieuw gelten geïntroduceerd op het bedrijf, maar enkel als ze afkomstig waren van negatieve varkensboerderijen. Gezien de besmettelijke periode op iets meer dan 250 dagen ligt, zouden er zich op die manier geen nieuwe infecties van M.hyo. mogen voordoen. Toch was dit niet het geval. De onderzoekers zagen dat de gelten ziektesymptomen, zoals hoesten, vertoonden. Hierop namen ze stalen af.
De stalen van de gelten werden onderzocht via multi-locus VNTR-analyse. Dit is een labotechniek waarmee je snel het subtype van bacteriën kan bepalen. Vóór 2018 waren er drie verschillende varianten van M.hyo. aanwezig op het bedrijf. Na de eliminatiefase werden er echter twee nieuwe varianten ontdekt. Dit toont aan dat het protocol niet effectief was. De precieze bronnen van de infecties konden niet achterhaald worden, maar wellicht zijn ze te wijten aan inbreuken op de bioveiligheidsmaatregelen.
Tekst & Beeld: Gerben Hofman
