Nederlandse varkenshouders kunnen vanaf nu online de nieuwe Biocheck invullen. De vragenlijst brengt de biosecurity op het bedrijf in kaart en maakt vanaf 2026 onderdeel uit van het nationale PRRS-plan en van Holland Varken Quality (HVQ). De uitslag is bedoeld als vertrekpunt voor verbeteringen.
De Nederlandse varkenshouderij heeft binnen de Coalitie Vitale Varkenshouderij (CoViVa) de ambitie uitgesproken om in 2040 PRRS-vrij te zijn. Naast monitoring en een bedrijfsspecifiek plan van aanpak is aandacht voor biosecurity een belangrijk onderdeel van die aanpak. De Biocheck moet varkenshouders helpen om risico’s op insleep en verspreiding van ziekteverwekkers systematisch in beeld te brengen. Kijk hier voor de handleiding voor het invullen van de BioCheck.
De online vragenlijst is gebaseerd op Biocheck.UGent en aangepast aan de Nederlandse varkenshouderij. Er zijn twee varianten: één voor bedrijven met uitloop en één voor bedrijven zonder uitloop. Biologische bedrijven kunnen de vragenlijst voor bedrijven met uitloop gebruiken.
Niet alleen gericht op PRRS
Hoewel de introductie van de Biocheck nauw samenhangt met het nationale PRRS-plan, is de vragenlijst niet uitsluitend op PRRS gericht. De check kijkt naar algemene maatregelen die de kans op insleep en verspreiding van verschillende infectieziekten verkleinen. Daarmee is de uitkomst volgens CoViVa bijvoorbeeld ook relevant voor de bescherming tegen Afrikaanse varkenspest (AVP).
De vragen zijn verdeeld over externe en interne biosecurity. Bij externe biosecurity gaat het onder meer om de aankoop van dieren en sperma, transportbewegingen, de afvoer van mest en kadavers, bezoekers, personeel, voer en materialen en de bestrijding van ongedierte. Intern wordt onder andere gekeken naar ziektemanagement, de kraamstal, biggenopfok, vleesvarkensafdelingen, werkroutes en reinigen en ontsmetten. De afzonderlijke onderdelen worden gewogen naar hun bijdrage aan het risico op ziekteverspreiding.
Geen minimale score
Na het invullen krijgt de varkenshouder per onderdeel een score te zien, wat direct vergeleken kan worden met het landelijke gemiddelde. Er geldt geen minimale score waaraan een bedrijf moet voldoen. Volgens CoViVa is de uitslag bedoeld als vertrekpunt om samen met bijvoorbeeld de dierenarts of een andere adviseur te bepalen waar verbeteringen mogelijk en zinvol zijn. Door de check jaarlijks opnieuw te doen, kan ook worden gevolgd of de biosecurity op het bedrijf verbetert.
CoViVa adviseert om de vragenlijst niet alleen achter de computer af te handelen, maar samen met een erfbetreder die het bedrijf goed kent. Het idee daarachter is dat een tweede paar ogen risico’s kan signaleren die in de dagelijkse bedrijfsvoering minder snel opvallen.
Eerste keer 60 tot 90 minuten
Voor het invullen is een persoonlijk account nodig. Varkenshouders die al een account hebben voor de Welzijnscheck of de AVP-preventiescan kunnen datzelfde account gebruiken. De eerste keer kost het invullen volgens CoViVa doorgaans 60 tot 90 minuten. Bij volgende jaarlijkse actualisaties gaat dat waarschijnlijk sneller, omdat veel gegevens dan al bekend zijn.
Voor ieder UBN moet een afzonderlijke Biocheck worden ingevuld, ook wanneer meerdere bedrijven op hetzelfde erf liggen. De gegevens zijn niet automatisch toegankelijk voor adviseurs of erfbetreders. Alleen wanneer de varkenshouder daar zelf toestemming voor geeft, kunnen anderen de uitkomsten inzien via een gedeelde toegangscode. Het invullen van de Biocheck is kosteloos.
Binnen Holland Varken Quality geldt dat bedrijven de Biocheck jaarlijks moeten invullen of actualiseren. Vanaf 1 september 2026 wordt hier tijdens audits op gecontroleerd. Het voorschrift heeft weging B; wanneer de check nog niet is uitgevoerd, volgt volgens de informatie van CoViVa een waarschuwing.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
