Het onderzoeken van longen aan de slachtlijn geeft waardevolle inzichten in de luchtweggezondheid van vleesvarkens. Daarom voert Ceva sinds 2016 in België op grote schaal longonderzoek uit met behulp van de Ceva Lung Program (CLP) scoremethode. In dit artikel ontdekt u de belangrijkste conclusies uit tien jaar CLP-longonderzoek.
Het Ceva Lung Program
Binnen het CLP worden longen aan de slachtlijn volgens een gestandaardiseerd protocol beoordeeld op de aanwezigheid van longontsteking (bronchopneumonie), borst- of longvliesontsteking (pleuritis) en andere letsels. Alle waarnemingen worden digitaal vastgelegd in een app. Na afloop ontvangen zowel dierenarts als varkenshouder een overzichtelijk rapport met diverse parameters die inzicht geven in de mate waarin infecties met Mycoplasma hyopneumoniae (M. hyo) en Actinobacillus pleuropneumoniae (App) onder controle zijn.
Volgende parameters hebben betrekking op M. hyo-achtige letsels:
- % Bronchopneumonie: het percentage longen met longontsteking
- % Aangetast longoppervlak: het percentage van het totale longoppervlak dat niet meer functioneel is door longontsteking
- % Fissuren of littekens: het percentage oude, genezen M. hyo‑achtige letsels die zichtbaar zijn als littekens en wijzen op een infectie op jonge leeftijd.
- % Craniale pleuritis: het percentage longen met borst- of longvliesontsteking ter hoogte van de voorste longkwabben, een indicatie voor infecties met M. hyo in combinatie met bacteriële en/of virale co-infecties.
- EP-index: deze index geeft informatie over de aanwezigheid en de omvang van bronchopneumonie letsels en moet zo laag mogelijk zijn.
Deze parameters hebben betrekking op App-achtige letsels:
- % Dorsocaudale pleuritis: het percentage longen met borst- of longvliesontsteking ter hoogte van de achterste longkwabben
- APP index: deze index geeft informatie over de aanwezigheid en de omvang van dorsocaudale pleuritis letsels en moet zo laag mogelijk zijn.
In het CLP-rapport zijn verschillende parameters weergegeven die inzicht geven in de mate waarin infecties met M. hyo en App onder controle zijn
Meer dan 150.000 longen onderzocht in 10 jaar
Van begin 2016 tot eind 2025 werden in totaal 153.025 longen van 1001 Belgische groepen slachtvarkens onderzocht volgens de CLP methode. Gemiddeld werden 153 longen per groep onderzocht.
Uit de resultaten weergegeven in tabel 1 blijkt dat in de helft van de onderzochte groepen minder dan 13,7% longen met M. hyo-achtige longontsteking werden geteld. Bij de aangetaste longen was in de helft van de gevallen een verlies aan functionele longcapaciteit van 3,2% of meer. In de 25% slechtst scorende koppels was minstens 29,7% van de longen aangetast door longontsteking, met in de helft van de gevallen een verlies aan functionele longcapaciteit van 7,2% of meer.
De resultaten met betrekking tot App-achtige letsels zijn weergegeven in tabel 2. Hieruit blijkt dat in de helft van de onderzochte groepen minder dan 18,3% van de longen App-achtige pleuritis letsels vertoonden. Bij één op de vier onderzochte koppels had minstens één op de drie longen (33,2%) App-achtige pleuritis letsels.
Tabel 1: M. hyo-achtige letsels aangetroffen in 1001 groepen Belgische slachtvarkens (153.025 longen), onderzocht in de jaren 2016 t.e.m. 2025 (1)
Q1 (eerste kwartiel): 25% van de onderzochte groepen scoren beter dan Q1, 75% van de onderzochte groepen scoren slechter dan Q1 ; Mediaan: 50% van de onderzochte groepen scoren beter dan de mediaan, 50% van de onderzochte groepen scoren slechter dan de mediaan ; Q3 (derde kwartiel): 75% van de onderzochte groepen scoren beter dan Q3, 25% van de onderzochte groepen scoren slechter dan Q3
Tabel 2: App-achtige letsels aangetroffen in 1001 groepen Belgische slachtvarkens (153.025 longen), onderzocht in de jaren 2016 t.e.m. 2025 (1)
Q1 (eerste kwartiel): 25% van de onderzochte groepen scoren beter dan Q1, 75% van de onderzochte groepen scoren slechter dan Q1 ; Mediaan: 50% van de onderzochte groepen scoren beter dan de mediaan, 50% van de onderzochte groepen scoren slechter dan de mediaan ; Q3 (derde kwartiel): 75% van de onderzochte groepen scoren beter dan Q3, 25% van de onderzochte groepen scoren slechter dan Q3
Slechtst scorende bedrijven laten heel wat geld liggen
Hoewel veel Belgische bedrijven goed scoren op het vlak van longgezondheid, zijn er toch ook bedrijven waar er nog ruimte is voor verbetering. In één op de vier onderzochte groepen werd bij meer dan 29,7% van de longen M. hyo‑achtige longontsteking vastgesteld. Uit diverse studies blijkt dat dergelijke letsels een aanzienlijke impact hebben op de productieresultaten van vleesvarkens. Zo toonde een Nederlandse studie aan dat vleesvarkens met M. hyo‑achtige letsels gemiddeld 2,5 kg minder karkasgewicht hebben dan gezonde dieren. (2)
Een andere studie berekende de relatie tussen dagelijkse groei en het aangetaste longoppervlak. Per procent verlies aan functionele longcapaciteit daalde de dagelijkse groei met 1,8 gram. (3)
Daarnaast werd in één op de vier onderzochte groepen bij meer dan 33,2% van de longen pleuritis (borstvliesontsteking) vastgesteld. Onderzoek van de Universiteit Wageningen toont aan dat ook pleuritis aanzienlijke schade veroorzaakt. Zo kan de groei van vleesvarkens met 50 gram per dag afnemen. De economische impact voor de varkenshouder wordt geschat op € 3,15 per aangetast dier, terwijl het slachthuis door extra arbeidskosten € 1,42 per aangetast karkas verliest. (4)
Conclusie
Gemiddeld genomen scoren Belgische bedrijven goed op het gebied van longgezondheid, maar toch laten sommige bedrijven nog steeds aanzienlijke bedragen liggen door longaandoeningen. De eerste stap om verliezen door luchtwegaandoeningen te beperken, is inzicht krijgen in de huidige situatie. Longonderzoek is daarbij een waardevol instrument. Op basis van de resultaten kunnen dierenarts en varkenshouder samen een gericht verbeterplan opstellen.
Benieuwd hoe het met de longgezondheid op uw bedrijf gesteld is en hoe u scoort ten opzichte van het Belgische gemiddelde? Vraag dan een CLP-longonderzoek aan.https://swinehealth.ceva.com/nl-be/ceva-lung-program
Bronnen
- Ceva, Precision Health Program (PHP), interne data
- Van Colen et al. (2024). Impact of EP- and A.p.-like lung lesions on growth of fattening pigs. Proceedings of the 15th ESPHM and 27th IPVS conference, Leipzig
- Ferraz M. et al. Lung consolidation caused by Mycoplasma hyopneumoniae has a negative effect on productive performance and economic revenue in finishing pigs. Preventive Veterinary Medicine 182 (2020) 105091.
- Van der Peet – Schwering (2007). Pleuritis op vleesvarkensbedrijven, Wageningen UR, Animal Sciences Group rapport.
Tekst en Beeld: Ceva
