Varkenshouders passen steeds vaker biodiversiteit toe op hun bedrijf. Met biodiversiteit kunnen zij meer draagvlak creëren en laagdrempelig een bijdrage leveren aan de omgeving, ook zijn er mogelijk positieve effecten op het gebied van ongediertebestrijding en diergezondheid. In de varkenshouderij vindt productie plaats in de stallen en niet op de grond rondom het bedrijf, daar liggen kansen. We spraken met Linda Verriet, voorzitter van Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV).
Steeds meer aandacht voor biodiversiteit in de varkenshouderij
“Ik denk dat we wel moeten constateren dat biodiversiteit vooral de laatste jaren aandacht heeft”, zegt Linda. “En dat is verklaarbaar, want de traditionele kijk van varkenshouders op biodiversiteit is dat het vooral ongedierte aantrekt. Aangezien ongedierte voor varkenshouders een groot risico is, is het eigenlijk logisch dat ze het terrein rondom hun stallen graag netjes en schoon willen houden.”
“In de varkenshouderij vindt productie in de stallen plaats en niet op de grond rondom het bedrijf, daarom gaan varkenshouderij en biodiversiteit wel goed samen.”
“Biodiversiteit biedt veel kansen om het bedrijf met de omgeving te verbinden en daar zit vooral de toegevoegde waarde voor varkenshouders”, vervolgt Linda. “We zien steeds vaker dat varkenshouders de mensen in hun omgeving betrekken bij de inrichting van hun bedrijf (lees: buitenterrein), dat is goed voor ons allemaal.”
Gebruik biodiversiteit om draagvlak te creëren
Als varkenshouder kun je biodiversiteit inzetten om draagvlak te creëren, Linda zegt hierover: “Als varkenshouderij hebben we een opgave richting onze omgeving, het is belangrijk om te laten zien wat onze toegevoegde waarde is voor de samenleving en dan is biodiversiteit een mooi middel om in te zetten.”
Linda zegt: “Hoe laat je als varkenshouder zien dat dat jouw stal mooi in de omgeving is ingepast? Hoe laat je zien dat je ook iets doet met biodiversiteit in jouw direct omgeving? We zien met name bij nieuwe stallen dat hiervoor aandacht is, dan wordt ook nagedacht over de grond rondom de stal. Ook krijgt het meer aandacht binnen de ketens. En het is een mooie manier om de omgeving en lokale groepen te betrekken bij je bedrijf.”
Regionale verankering biodiversiteit met Wroetvarken-concept
“Het ‘Beter voor-concept van AH heeft aandacht voor biodiversiteit en ook via het Wroetvarken-concept krijgt biodiversiteit een plaats in de keten”, aldus Linda. “Wat ik vooral mooi vind aan de aanpak binnen het Wroetvarken-concept is dat biodiversiteit regionaal verankerd wordt. Volgens dit principe ga je als varkenshouder proactief het gesprek aan met bijvoorbeeld vogel-, bijen of andere clubs in jouw eigen omgeving. Samen kijk je hoe je de grond rondom het bedrijf zo kunt inrichten dat je van toegevoegde waarde bent voor de biodiversiteit in jouw eigen omgeving.”
“Als varkenshouder hoef je het dus niet allemaal zelf te bedenken. En vaak zijn er ook vrijwilligers te vinden die je helpen bij het onderhoud.”
Biodiversiteit: de verbinding tussen bedrijf en omgeving
“In feite kun je dit kopiëren bij elke gangbaar of biologisch varkensbedrijf, je hoeft niet per se een wroetvarkenstal te hebben”, zegt Linda.
“De vogelaar die je normaal gesproken op afstand wilt houden is opeens betrokken bij jouw bedrijf. Hij/zij vindt het geweldig dat je bijvoorbeeld uilenkasten hebt hangen en vertelt dit door bij de lokale bakker. Je kunt dit ook doen met kikkerpoelen, een vijver of bloemranden. En zo zien wij biodiversiteit als thema: de verbinding tussen bedrijf en omgeving.”
Vogels, roofvogels en uilen inzetten tegen ongedierte
“Biodiversiteit kun je ook inzetten om ongedierte te bestrijden, je wilt namelijk echt geen muizen of ratten bij de varkens. Tegenwoordig weten we beter welke planten we moeten zaaien om bepaalde dieren aan te trekken of juist weg te houden. En de combinatie met vogels, roofvogels en uilen is een goed idee”, zegt Linda.
“Ik ken varkenshouders die uilenkasten geplaatst hebben bij de stallen en rondom hun bedrijf. Doordat uilen de muizen en ratten opeten hebben deze varkenshouders er bijna geen last meer van.”
Linda vervolgt: “De huidige ontwikkelingen rondom het onzekere beleid helpen jammer genoeg niet mee. Vanwege de hedendaagse problemen merken we wel dat er weinig ruimte is om na te denken over biodiversiteit, dat is best jammer. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het wel weer komt wanneer de rust is wedergekeerd.”
“En dat is goed, want biodiversiteit biedt kansen om gemakkelijker de verbinding maken met de omgeving.”
Diergezondheid verbeteren met behulp van biodiversiteit
Over muizenschade zegt Linda: “Diergezondheid is op varkenshouderijen productiefactor nummer 1. Als muizen bij de varkens komen is de kans aanwezig dat ze ziekten overdragen. Zieke dieren gaan ten koste van de productie en dat heeft direct een financiële impact. Ziekte moeten we daarom zoveel mogelijk voorkomen, dat is goed voor zowel het varken als de varkenshouder. Daarom vind ik de ontwikkelingen rondom uilen en andere roofvogels zo mooi, daar wordt iedereen toch blij van!”
Ook beplantingsmateriaal draagt bij aan betere diergezondheid. “Doordat we bomen of heggen langs de schuren planten, blijven de stallen koeler. De beplanting weert de warmte van de zon en zorgt ervoor dat de binnenkomende lucht koeler is. Doordat het koeler is ervaren de dieren minder stress en zijn daarmee gezonder, als varkenshouder heb je zo minder kosten. We leren steeds meer over hoe we biodiversiteit in kunnen zetten ten dienste van het bedrijf en de omgeving.”
Programma Biodiversiteit
Dit artikel is geschreven in het kader van het programma Biodiversiteit van LTO Noord. LTO Noord hecht veel waarde aan toekomstbestendige bedrijfsvoering, waarbij ondernemerschap en verdienvermogen centraal staan. De implementatie van biodiversiteit in de bedrijfsvoering is één van de vele manieren om bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken. Middels dit artikel willen wij informeren over mogelijkheden van biodiversiteit voor de Nederlandse varkenshouderij.
