In juli 2025 stond de consumentenprijsindex (CPI) voor varkensvlees op 132 punten, een lichte stijging van 0,2% ten opzichte van mei en bijna 6% hoger dan in juli 2024. Hiermee zet de gestage opwaartse trend die sinds 2016 zichtbaar is door. De CPI ligt zelfs hoger dan de piek eind 2022, waarbij toen een opvallende versnelling plaatsvond door de economische gevolgen van de Russische inval in Oekraïne.
De stijgende trend sinds 2016 hangt samen met structureel hogere kosten voor voer, energie en arbeid, en een grotere nadruk op duurzaamheid en dierenwelzijn. De sterke stijging in 2022 werd vooral veroorzaakt door hogere energie- en grondstofprijzen en verstoringen in de internationale handel.
Waarom daalt de producentenprijs voor varkensvlees ondanks eerdere prijsstijgingen?
De producentenprijsindex (PPI) daalde in juli naar 131 punten, een daling van 8% ten opzichte van mei en bijna 14% lager dan in juli 2024. Begin 2025 waren er prijsschommelingen door een MKZ-uitbraak in Duitsland, waarna de prijs zich herstelde. Dit herstel werd mede veroorzaakt door een dalend aanbod als gevolg van lagere slachtgewichten en bedrijfsbeëindigingen via Lbv en Lbv+.
Vanaf juni 2025 daalt de PPI opnieuw doordat de Europese markt te maken krijgt met een ruimer aanbod.
Waardoor maken af-boerderijprijzen de sterkste beweging in 2025?
De af-boerderijprijs (API) steeg in het voorjaar van 2025 sterk van 120 punten in maart naar 137 in mei en zelfs 142 in juni. De oorzaak lag in een krappe varkensaanvoer door lagere slachtaantallen en de effecten van beëindigingsregelingen. Slachterijen betaalden hogere prijzen om capaciteit te benutten.
Vanaf eind juni volgde een scherpe daling van meer dan 10 cent per week door seizoensinvloeden, lagere binnenlandse vleesconsumptie en hogere buitenlandse concurrentie. In juli corrigeerde de API naar 129 punten, bijna 10% lager dan de maand ervoor. Hogere productie in omliggende landen versterkte deze dalende lijn.
Vanaf september zal de API verder onder druk staan door invoerheffingen van China op varkensvlees en eetbare slachtbijproducten, wat de verwaarding van het varken drukt.
Hoe zit de varkensvleesketen in elkaar?
Varkenshouderijen
In Nederland produceren ongeveer 2.500 bedrijven ruim 15 miljoen vleesvarkens per jaar. Daarvan worden bijna 1 miljoen dieren geëxporteerd binnen de EU. Daarnaast gaan bijna 6 miljoen biggen naar het buitenland voor verdere opfok. Gespecialiseerde bedrijven mesten aangekochte biggen af, terwijl gesloten bedrijven zowel zeugen houden als biggen opfokken tot slachtrijpe dieren.
Industrie
Vier grote slachterijen domineren de verwerking van varkensvlees, naast een beperkt aantal zelfslachtende slagers. In 2024 werden 14,5 miljoen varkens in Nederland geslacht. De industrie verwerkt de dieren tot vers vlees en vleeswaren, waarvan een groot deel wordt geëxporteerd. Ook wordt vlees geïmporteerd voor specifieke kwaliteiten of typen die in Nederland niet voldoende beschikbaar zijn. De zelfvoorzieningsgraad ligt rond 300%.
Afzet
Ongeveer 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt via supermarkten afgezet. Daarnaast gaat circa 35% via de horeca en instellingen. De resterende 5% loopt via speciaalzaken, markten, catering en directe verkoop. Consumenten kopen vooral meer varkensvlees in januari, in het barbecueseizoen en in december.
Hoe komt de prijsvorming van varkensvlees tot stand?
De consumentenprijs in de supermarkt stijgt geleidelijk, waarbij november vaak iets hogere prijzen kent. Supermarkten bepalen hun prijsbeleid grotendeels onafhankelijk van inkoopprijzen; concurrentie, promoties en assortimentsbalans spelen hierbij een rol.
Prijzen tussen slachterijen en supermarkten worden voor een jaar vastgelegd, met vierwekelijks overleg over promoties en dagelijkse correcties op bestelde volumes. Slachterijen geven prijsbewegingen uit de afzetmarkt door aan varkenshouders. Door verweven Europese markten hangt de prijs sterk af van vraag en aanbod in Noordwest-Europa en wereldwijde ontwikkelingen.
In de EU ligt de zelfvoorzieningsgraad rond 125%, waardoor prijzen worden beïnvloed door internationale marktdruk.
Welke prijsindices worden gebruikt en hoe worden ze bepaald?
- CPI: varkensvlees in supermarkten en slagers
- PPI: opbrengstprijzen van vers/gekoeld vlees aan de binnenlandse markt
- API: wekelijkse noteringen voor slachtvarkens
Sinds de herziening begin 2024 staan alle indexen op basisjaar 2020 = 100.
Bron: Agrimatie
