De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is positief over de herziene brochure Hokverrijking en nestbouwmateriaal voor varkens. Dat zei Gea Vrieze van de NVWA tijdens de presentatie van de brochure aan de vakpers begin januari. Volgens haar biedt de brochure een compleet overzicht van de geldende criteria en geeft zij duidelijke voorbeelden van materialen die in de praktijk kunnen worden toegepast.
De NVWA hoopt dat varkenshouders met de informatie uit de brochure daadwerkelijk aan de slag gaan en gaan bekijken welke vormen van hokverrijking passen bij hun eigen bedrijfssituatie.
Hokverrijking vast onderdeel van welzijnsinspecties
Hokverrijking is al langere tijd een vast onderdeel van de welzijnsinspecties op varkensbedrijven. Deze inspecties zijn gebaseerd op Europese regelgeving uit de varkensrichtlijn en zijn in Nederland vastgelegd in het Besluit houders van dieren. Inspecteurs van de NVWA blijven hier ook de komende jaren op controleren.
Tijdens inspecties kijken NVWA-controleurs onder meer of varkens goed bij het hokverrijkingsmateriaal kunnen, of zij het materiaal daadwerkelijk (kunnen) gebruiken, welk type materiaal wordt toegepast en hoe dit wordt verstrekt.
Eetbaar en wroetbaar nadrukkelijk onderdeel van toezicht
Vrieze geeft aan dat bij inspecties nadrukkelijk aandacht wordt besteed aan de rechterlijke uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), waarin is vastgesteld dat hokverrijking eetbaar én wroetbaar moet zijn.
Daarnaast wordt gecontroleerd of er permanent voldoende materiaal beschikbaar is. Daarbij wordt gehanteerd dat op ieder moment minimaal 25 procent van de dieren in een groep met hokverrijkingsmateriaal bezig moet kunnen zijn.
De NVWA heeft de afgelopen jaren al veel aandacht gehad voor hokverrijking en ziet dat het voor varkenshouders soms een uitdaging is om hier in de praktijk goed invulling aan te geven. De verwachting is dat de voorbeelden in de nieuwe brochure helpen om die vertaalslag beter te maken.
Inspecties in 2026: eerst nadruk op nalevingshulp, daarna op handhaving
Voor 2026 zal de NVWA in eerste instantie vanaf februari 2026 inzetten op nalevingshulp bij de nieuwe en aangescherpte onderdelen die in de brochure worden toegelicht. Inspecteurs zullen tijdens inspecties uitleg geven over de wettelijke voorschriften en wat deze betekenen voor de praktijk.
Deze periode is bedoeld om varkenshouders de gelegenheid te geven om voor hun eigen situatie te bepalen welke aanpassingen nodig zijn om aan de nieuwe criteria te voldoen. Vervolgens zal vanaf half april worden gewaarschuwd bij overtredingen in relatie tot de nieuwe criteria. Vanaf 1 juni vindt de handhaving plaats conform het geldende interventiebeleid.
Niet alle situaties vallen onder de overgangsperiode
Volgens Vrieze is het daarbij belangrijk te benadrukken dat de sector niet helemaal opnieuw begint. Situaties die nu al niet voldoen aan de oude criteria voor hokverrijking blijven dan ook direct handhaafbaar. Als voorbeeld noemde zij situaties waarin uitsluitend een ketting of een ketting met een balletje wordt aangeboden. Dergelijke materialen voldoen ook nu al niet aan de eisen en vallen daarom niet onder de periode van nalevingshulp.
NVWA nodigt uit tot vragen stellen
Tot slot gaf Vrieze aan dat de NVWA deze periode ook wil gebruiken om vragen te beantwoorden en duidelijkheid te bieden. Varkenshouders en andere betrokkenen kunnen vragen stellen via de website van de NVWA of telefonisch contact opnemen.
POV roept op om ervaringen te delen
De POV moedigt aan om de bevindingen te delen, zowel onderling tussen varkenshouders als ook met de POV en NVWA. LVVN, de NVWA en de POV zullen komende maanden namelijk de toepassing van de nieuwe brochure gezamenlijk gaan evalueren aan de hand van praktijkervaringen.
Meer over hokverrijking
Bekijk ook onze overige artikelen over hokverrijking:
- Eén lijn in hokverrijking: nieuwe brochure geeft duidelijkheid
- Wat verstaan we onder eetbaar en wroetbaar?
- Hokverrijking: een praktische aanpak
- Hoeveel hokverrijking is genoeg? Zo werkt de 25 procent-regel
- Nestbouwmateriaal voor zeugen: uiting van natuurlijk gedrag rondom het werpen
- Praktijktips van Anita Hoofs: “het varken vertelt of hokverrijking werkt”
- Hokverrijking: niet alleen omdat het moet, maar omdat het ook wat oplevert
- Extra hokverrijking als vangnet bij problemen
- De checklist hokverrijking: praktisch hulpmiddel in de stal
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: WUR
