Nestbouwgedrag zit bij zeugen nog steeds diep verankerd in het gedrag, ondanks dat ze al jaren onder productieomstandigheden worden gehouden. Het nestbouwen start meestal ongeveer 24 uur voor het werpen en bereikt een piek in de laatste 6 tot 16 uur ervoor. De wetgever stelt dat zeugen en gelten vanaf één week (zeven dagen) vóór de verwachte werpdatum tot na het werpen moeten beschikken over voldoende en geschikt nestbouwmateriaal.
“Die bepaling is niet nieuw, maar de aandacht ervoor neemt wel toe”, zegt WUR-onderzoeker Marko Ruis. Volgens hem wordt nestbouwmateriaal in de praktijk soms nog te veel gezien als een bijzaak, terwijl het een heel positief effect heeft op zeug en biggen.
Effecten van nestbouwmateriaal
Goede nestbouwmogelijkheden zorgen bij zeugen voor minder stress, meer rust en een betere hormonale balans. “Het stresshormoon cortisol daalt en oxytocine stijgt. Dat heeft direct invloed op het verloop van het afbiggen. De werptijd wordt korter en er is minder kans op doodgeboren biggen.”
Effecten op biggen
Ook de biggen profiteren. “Een rustigere zeug heeft minder houdingswisselingen, waardoor de kans op doodliggen afneemt. Daarnaast zorgt een korter werpproces voor een snellere en betere biestopname, met minder variatie tussen biggen. Dat is cruciaal voor de weerstand van het big.”
Wat is goed nestbouwmateriaal?
Goed nestbouwmateriaal voor zeugen is manipuleerbaar, gemakkelijk in de bek te nemen, en schoon en droog. Voorbeelden zijn stro of hooi, houtsnippers, dunne takken en jute doeken.
Let op diersignalen
Volgens Anita Hoofs van WUR laten zeugen duidelijk zien wanneer het aanbod aan nestmateriaal onvoldoende is. “Duidelijke signalen zijn onrust vlak voor het werpen, tandenknarsen en bijten in de box of voerbak.”
Praktische toepassing in de kraamstal
Voor de praktische toepassing in de kraamstal bestaat geen blauwdruk. Praktische mogelijkheden zijn los stro op de vloer, stro in een ruif aan de zijkant van de zeug en een jute doek op of aan de box. “Belangrijk is dat het materiaal ook in voldoende mate op de vloer terechtkomt, anders kan de zeug er geen nest van maken. Er heeft nog nooit een zeug een nest in de lucht gemaakt.”
Bekijk de brochure en de Hokverrijkingskaart
Bekijk de vernieuwde Brochure Hokverrijking en nestbouwmateriaal. Hierin wordt ook nestbouwgedrag beschreven en de geldende wettelijke bepaling en ciriteria. De Hokverrijkingskaart is een verkorte, praktische versie van de brochure met de belangrijkste informatie en een handige checklist.
Meer over hokverrijking
Bekijk ook onze overige artikelen over hokverrijking:
- Eén lijn in hokverrijking: nieuwe brochure geeft duidelijkheid
- Wat verstaan we onder eetbaar en wroetbaar?
- Hoeveel hokverrijking is genoeg? Zo werkt de 25 procent-regel
- Voldoende hokverrijking: een praktische aanpak
Binnenkort op deze website:
- Hokverrijking: een praktische aanpak
- Zeugen en nestbouwgedrag
- Wat vertelt het varken ons?
- Hokverrijking: niet alleen omdat het moet, maar omdat het ook wat oplevert
- Wat als standaard hokverrijking niet genoeg is?
- Zo werkt de checklist hokverrijking
- Hokverrijking: waar controleert de NVWA op?
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: WUR
