De mineralenbalans van het Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM) geeft inzicht in de productie, verwerking en export van mest in Nederland. De Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) wijst op de cijfers, waaruit onder meer blijkt dat de fosfaat- en stikstofexcretie van de veestapel tussen 2020 en 2024 is afgenomen. Ook wordt er structureel meer fosfaat verwerkt en geëxporteerd dan wettelijk verplicht.
De mineralenbalans geeft inzicht in de productie, verwerking en export van mest en de regionale meststromen in Nederland. In 2024 bedroeg de totale aanvoer van fosfaat 160,5 miljoen kg. Daarvan werd 112,8 miljoen kg daadwerkelijk in de landbouw benut. De aanvoer van stikstof kwam uit op 401,5 miljoen kg, waarvan 320,4 miljoen kg werd gebruikt.
De benuttingsgraad van de beschikbare plaatsingsruimte voor fosfaat uit dierlijke mest bedroeg 80 procent. Voor stikstof lag dit percentage op 95 procent.
Lagere mineralenexcretie veestapel
De fosfaatexcretie van de Nederlandse veestapel is tussen 2020 en 2024 met 3 procent afgenomen tot 146,7 miljoen kg. De stikstofexcretie daalde in dezelfde periode met 8 procent tot 448,9 miljoen kg.
In 2024 werd in totaal 41,7 miljoen kg fosfaat verwerkt of geëxporteerd. Het grootste deel van de export ging naar Frankrijk, dat goed was voor 48 procent van het totaal. Duitsland volgde met 29 procent en België met 18 procent. De exportverdeling voor stikstof vertoonde een vergelijkbaar beeld.
Dierlijke mest belangrijke bron van stikstof
Uit de mineralenbalans blijkt dat het totale stikstofgebruik in Nederland in 2023 circa 527 miljoen kg bedroeg. Daarvan was 37 procent afkomstig uit kunstmest.
De hoeveelheid stikstof die beschikbaar is uit dierlijke mest, is groter dan de hoeveelheid die daadwerkelijk wordt benut. Dit komt onder meer door wettelijke gebruiksnormen en de export van mest. Wanneer alle stikstof uit dierlijke mest zou worden benut, kan daarmee ongeveer driekwart van het totale stikstofgebruik in Nederland worden ingevuld.
Meer mestverwerking dan verplicht
Ook de verhouding tussen verplichte mestverwerking en de daadwerkelijk gerealiseerde verwerking is in het rapport onderzocht. De geregistreerde mestverwerkingsovereenkomsten worden vergeleken met de gerealiseerde export en verwerking van fosfaat.
Daaruit blijkt dat de feitelijke export en verwerking jaarlijks 4 tot 6 miljoen kg fosfaat hoger liggen dan het minimum dat op basis van de overeenkomsten verplicht is. Er wordt daarmee structureel meer fosfaat verwerkt en geëxporteerd dan wettelijk noodzakelijk.
De mineralenbalans biedt inzicht in de ontwikkeling van de mestmarkt en de benutting van mineralen uit dierlijke mest in Nederland.
Tekst: Meike Wittenhorst
Beeld: Prosu Beeldarchief
