Een vermindering in antibioticagebruik is belangrijk om de verspreiding van resistente bacteriën een halt toe te roepen. Het aantal resistente bacteriën neemt namelijk toe, terwijl nieuwe antibiotica schaars zijn. Om in kaart te brengen hoe het ervoor staat met het antibioticagebruik in de Nederlandse veehouderij brengt de Autoriteit Diergeneesmiddelen (SDa) jaarlijks een rapport uit. Een samenvatting van de melkvee-, varkens- en pluimveehouderij in 2023 leest u hier.
Het antibioticagebruik op melkveebedrijven springt er duidelijk uit, volgens de SDa. Al tien jaar lang heeft deze sector de laagste cijfers van alle veehouderijbedrijven en ook in 2023 bleef dit stabiel, waarbij slechts kleine verschillen zichtbaar zijn tussen individuele bedrijven. Meer dan negentig procent van de rundveebedrijven blijft binnen de grenswaarden. Slechts enkele bedrijven gebruikten structureel grote hoeveelheden antibiotica.
Varkensbedrijven stabiel
Op varkensbedrijven was het antibioticagebruik in 2023 stabiel na een sterke daling in 2022. Steeds minder bedrijven bevinden zich in de ‘gevarenzone’ als het gaat om antibioticagebruik. Minder dan tien procent van de bedrijven gebruikt structureel veel antibiotica in verschillende diergroepen.
In de tweede helft van 2024 zal de SDa de huidige grenswaarden in de varkenssector opnieuw onder de loep nemen voor speenbiggen. Ook zal de SDa hierbij kijken of er een grenswaarde voor aanvaardbaar gebruik kan worden vastgesteld.
Langetermijn ontwikkeling van het antibioticumgebruik op basis van gegevens van LEI WUR en SDa-cijfers. Grijs: vleeskonijnen, blauw: vleeskalveren, oranje: vleeskuikens, paars: kalkoenen, lichtgroen: varkens, dondergroen: melkvee. Bron: SDa
Grote verschillen tussen pluimveebedrijven
In de afgelopen jaren is het gebruik van antibiotica in de vleeskuikensector drastisch gedaald, dankzij de introductie van andere huisvestingssystemen en trager groeiende rassen. Voor deze bedrijven ligt het antibioticagebruik op dit moment zeven keer lager dan bij reguliere vleeskuikenbedrijven. Ondanks verbeteringen in het management is een dalende lijn bij reguliere vleeskuikenbedrijven niet langer meer te zien. De SDa benadrukt dan ook om het antibioticagebruik op deze bedrijven nauwlettend te blijven volgen.
Op leghennenbedrijven ligt het antibioticagebruik over het algemeen lager dan bij vleeskuikenbedrijven. Veel leghennenbedrijven gebruikten in 2023 geen antibiotica. Op bedrijven met ouderdieren werd antibiotica structureel toegepast, maar nog steeds lag het gebruik niet schrikbarend hoog.
Colistine
Het gebruik van colistine op een aantal bedrijven blijft een punt van zorg, volgens de SDa. In het afgelopen jaar is het gebruik hiervan in Nederland toegenomen met gemiddeld 67 procent. De stijging in kilogrammen van de actieve stof colistine is 21 procent.
Onder aan de streep zijn de cijfers voor zowel vleeskuiken- als leghenbedrijven in grote lijnen vergelijkbaar met het jaar ervoor.
Verkoop van antibiotica
In 2023 werd er 4,5 procent meer antibiotica in kilogrammen verkocht dan in 2022, volgens de Fidin (Fabrikanten Importeurs Diergeneesmiddelen Nederland). Ook ligt dit 0,5 procent hoger dan de hoeveelheid gebruikte antibiotica. Een mogelijke verklaring hiervoor is het hoge antibioticagebruik in de vleeskalverensector, langdurig opslaan van antibiotica en het gebruik van antibiotica in sectoren die niet zijn opgenomen in dit onderzoek.
Sinds begin 2022 mogen dierenartsen diergeneesmiddelen aankopen in andere Europese lidstaten, wanneer het product in Nederland niet op voorraad is. Op dit moment heeft dit nog geen invloed op de metingen, maar in de toekomst zal dit kunnen veranderen volgens de SDa.
Voorgeschreven door de dierenarts
Dierenartsen op melkvee-, varkens- en pluimveebedrijven schreven in 2023 over het algemeen dezelfde recepten voor antibiotica voor als in andere jaren, alhoewel dit sterk verschilt per dierenartspraktijk.
Positieve resultaten
Over het algemeen is de SDa tevreden met de resultaten van het antibioticagebruik in 2023 in de Nederlandse veehouderij. Veel bedrijven bleven binnen de vooraf vastgestelde grenswaarde en over het algemeen was het antibioticagebruik in Nederland relatief stabiel in vergelijking met het jaar ervoor. Op dit moment werkt de SDa aan het verkrijgen van data van 2024. Hier worden ook andere sectoren in opgenomen, zodat het volgende rapport nog uitgebreider is.
Over SDa
Dit is het dertiende jaar waarin SDa een rapport opstelt over het antibioticagebruik in de Nederlandse veehouderij. Dit jaarlijkse rapport bevat ook informatie over de verkoopaantallen van antibiotica en het voorgeschreven antibioticasoorten en -recepten door dierenartsen. Deze data wordt gebruikt om de Nederlandse stand van zaken te kunnen vergelijken met andere landen.
Het volledige rapport is te lezen via deze link.
Tekst: Kim Sjoers
