De Belgische varkenshouderij heeft in 2025 een flinke stap gezet in de verdere afbouw van antibioticagebruik. Volgens het nieuwe BelVet-SAC-rapport daalde het totale gebruik bij varkens, gemeten via de BD100-species, met ongeveer 16 procent tegenover 2024. Sinds 2018 loopt de daling op tot ruim 56 procent.
Meer dan zes op de tien varkensbedrijven hadden in 2025 al hun diercategorieën in de groene benchmarkzone. Dat valt te lezen in het rapport Belgian Veterinary Surveillance of Antibacterial Consumption (BelVet-SAC) over 2025.
Vooruitgang bij gespeende biggen en vleesvarkens
Vooral bij gespeende biggen en vleesvarkens, traditioneel de moeilijkste categorieën, was de vooruitgang duidelijk. De mediane BD100, het aantal behandeldagen per 100 dagen, daalde in beide groepen met ongeveer 15 procent. Bij gespeende biggen is dat extra opvallend, omdat deze categorie nog altijd het hoogste antibioticagebruik van alle opgevolgde diercategorieën kent en de waarde voor het eerst in drie jaar weer afnam.
Bij gespeende biggen blijft het gebruik hoog: de mediane BD100 is met 8,67 nog altijd veruit hoger dan bij vleesvarkens, zuigende biggen en fokvarkens. Het rapport noemt gespeende biggen ook nog steeds de belangrijkste gebruikscategorie binnen de varkenshouderij: het totaal aantal behandeldagen ligt er ongeveer dubbel zo hoog als bij vleesvarkens.
Bij vleesvarkens is de daling in 2025 duidelijker dan in 2024. De mediaan ging van 2,00 naar 1,72, en tegenover 2018 is de mediane BD100 bijna gehalveerd. In de hogere gebruikszones is de daling nog sterker: de P90 zakte van 10,57 in 2018 naar 4,83 in 2025. Dat betekent dat 90 procent van de bedrijven met vleesvarkens een BD100 van maximaal 10,57 had, terwijl 10 procent daarboven zat.
Ook minder gebruik bij zuigende biggen en fokvarkens
Ook bij zuigende biggen en fokvarkens ging het gebruik verder naar beneden. Bij zuigende biggen daalde de mediane BD100 met ruim een kwart tegenover 2024. Bij fokvarkens bedroeg de daling ruim 14 procent. Het aandeel antibacteriële middelen dat werd gebruikt door varkenscategorieën in de rode benchmarkzone zakte bovendien fors: van 22 procent in 2024 naar 10,5 procent in 2025.
Bij zuigende biggen is de vooruitgang het sterkst. De mediane BD100 daalde van 1,84 in 2018 naar 0,63 in 2025. Ook de P90 ging fors omlaag: van 11,58 naar 3,31. Het aandeel groene bedrijven steeg naar 81,5 procent, terwijl nog maar 1,7 procent rood scoorde.
Bij fokvarkens ligt het absolute gebruik het laagst, met een mediane BD100 van 0,23. De daling sinds 2018 is hier wel beperkter dan in de andere varkenscategorieën. Opvallend is dat het aandeel groene bedrijven met 63,4 procent lager ligt dan bij zuigende biggen en vleesvarkens, terwijl het aandeel rode bedrijven met 2,3 procent toch relatief klein blijft.
Afbouw antibiotische premixen
Het rapport noemt verschillende verklaringen voor de daling van het antibioticagebruik. Een belangrijke factor is de sterke daling van het gebruik van antibiotische premixen in gemedicineerd voeder. De sector werkt toe naar het stopzetten van de productie van antibacterieel gemedicineerd voeder tegen eind 2026. Die afbouw drukt duidelijk op de totale gebruikscijfers.
Tegelijk wijst BelVet-SAC erop dat de daling breder is dan alleen premixen. Ook in categorieën waar dit type gebruik geen rol speelt, zoals zuigende biggen en fokvarkens, zette de vermindering door. Volgens het rapport spelen de jarenlange monitoring en benchmarking via het AB Register, de BePork-kwaliteitswerking, SANITEL-MED en de sectorspecifieke reductiepaden daarbij een belangrijke rol. Mogelijk anticiperen bedrijven ook al op strengere drempelwaarden en op de komende verdere afbouw van gemedicineerd voeder.
Van stagnatie naar vooruitgang
De auteurs spreken dan ook van een opmerkelijk jaar voor de varkenssector. Na enkele jaren waarin tekenen van stagnatie opdoken, is in 2025 opnieuw duidelijk vooruitgang geboekt. De uitdaging blijft om die daling structureel vast te houden, met blijvende aandacht voor diergezondheid, preventie en gerichte begeleiding van de resterende hooggebruikers.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
