De grootste veroorzaker van de fosfaatdaling in Nederland mag van de melkveesector wezen, maar ook de varkenssector heeft haar aandeel bijgedragen. De varkenshouderij stabiliseert haar mestproductie. Uitdagingen zijn er ook, want de stikstofproductie is flink hoger.
De fosfaatproductie bedroeg in 2018 162,0 miljoen kilogram. Dat is 7 miljoen kilogram minder dan in 2017 en bijna 11 miljoen kilogram onder het fosfaatplafond van 172,9 miljoen kilogram. Ook de stikstofuitscheiding is gedaald en ligt met 503,5 miljoen kilogram onder het niveau van 2017 en net onder het stikstofplafond van 504,4 miljoen kilogram. Dit meldt het CBS op basis van definitieve cijfers.
Melkvee krimp, vleesvee groeit
Na de invoering van het fosfaatrechtenstelsel per 1 januari 2018 is de omvang van de melkveestapel gedaald. Tussen 1 januari en 31 december 2018 nam het aantal melkkoeien af met 60.000 stuks, een daling van 4 procent. Het aantal kalveren, pinken en vaarzen daalde in die periode met ruim 150.000, een daling van 14 procent.
De fosfaatproductie van de melkveesector bedroeg daardoor vorig jaar 78,7 miljoen kilogram, 8,0 miljoen kilogram minder dan in 2017. De fosfaatproductie in de melkveesector ligt daarmee 7 procent onder het fosfaatplafond voor deze sector (84,9 miljoen kilogram). De fosfaat productie van vleesrundvee was 12,1 miljoen kilogram, 12 procent meer dan een jaar eerder. De fosfaatproductie en de stikstofuitscheiding van varkens lagen in 2018 vrijwel op hetzelfde niveau als in 2017. Het aantal vleesvarkens en zeugen daalde heel licht maar het effect van die daling werd tenietgedaan door een lichte toename van het fosforgehalte van het voer. De fosfaatproductie van de varkenssector kwam in 2018 uit op 37,7 miljoen kilogram en de stikstofuitscheiding op 96,8 miljoen kilogram. De fosfaatproductie en de stikstofuitscheiding in de varkenshouderij liggen sinds 2016 onder de productieplafonds van 39,7 miljoen kilogram fosfaat en 99,1 miljoen kilogram stikstof.
Stikstofplafond bijna doorbroken
Aan het begin van dit jaar was er twijfel of de productiecijfers wel aan de derogatievoorwaarden zouden voldoen. Een voorlopige rapportage voorspelde dat het stikstofplafond doorbroken zou gaan worden. De fosfaatperikelen in de melkveesector leidden tot een hogere melkproductie. Veel melkveebedrijven kennen immers een onderbezetting en als gevolg van het fosfaatreductieplan is er veel laagproductief melkvee afgestoten. De melkproductie per melkkoe is daardoor toegenomen van 8.675 kilogram in 2017 tot 8.850 kilogram per koe in 2018. Hierdoor is ook het voerverbruik per melkkoe gestegen.
Door het toegenomen voerverbruik en een afnemend areaal snijmais zit de laatste jaren naar verhouding meer gras en krachtvoer in het rantsoen van koeien. Gras en krachtvoer bevatten tot drie keer meer stikstof dan snijmais, waardoor de stikstofuitscheiding per koe is toegenomen. Daarnaast is ook het stikstofgehalte van gras de laatste jaren relatief hoog. Daardoor werd in 2017 het stikstofplafond doorbroken met een productie van ongeveer 512 miljoen kilogram stikstof. Dat scenario lag eerder dit jaar ook klaar, waardoor Nederland voor het tweede jaar op rij het stikstofplafond zou doorbreken.
