Lawsonia intrecellularis, beter bekend als de PIA-bacterie, zorgt wereldwijd voor veel schade in de varkenshouderij. Met het terugdringen van het antibioticagebruik wordt de uitdaging om PIA onder controle te houden steeds groter. Volgens dr. Zach Rambo en dr. Christof Rapp van Zinpro Corporation kunnen spoorelementen hier een belangrijke rol in spelen.
“Lawsonia is een wijdverbreid probleem dat veel financiële impact heeft. De bacterie zorgt voor groeivertraging en uitval. Naarmate de varkenshouderij het gebruik van antibiotica probeert te verminderen, zullen problemen door PIA toenemen”, vertelt Swine Manager Zach Rambo. De aanpak van Lawsonia draait in de meeste gevallen om vaccinatie en inzet van antibiotica. Problemen doen zich meestal voor bij gespeende biggen en vleesvarkens, maar worden ook steeds vaker in de kraamstal gezien. Doordat het aantal zieke dieren en de uitval hierdoor toeneemt, wordt de economische schade ook groter.
Acuut, klinisch en subklinisch
Lawsonia op het varkensbedrijf kent drie verschillende gradaties: acuut, chronisch en subklinisch. “Een acute infectie herken je aan zwarte of bloederige diarree, waarbij de dieren zwak en depressief zijn. Af en toe zal er een varken plotseling aan doodgaan. Chronische problemen door Lawsonia komen meestal voor bij varkens tussen zes en 20 weken oud en worden gekenmerkt door zachte, waterige of pasteuze diarree. Zowel acute als klinische problemen kunnen resulteren in ongelijke groei binnen het koppel”, vertelt Rambo. “Subklinische problemen door Lawsonia zijn lastiger waar te nemen en vaak niet te onderscheiden van andere darmproblemen. Dat is lastig, want de aandoening kan tien tot 37 procent groei per dag kosten”, waarschuwt hij. Rambo vertelt dat op veertig procent van de varkensbedrijven melding wordt gemaakt van klinische problemen. “Deze bedrijven zullen ook schade ondervinden door subklinische Lawsonia”, vertelt hij. Op maar liefst vijftig procent van de bedrijven komen subklinische problemen voor. “Het merendeel van de betreffende varkenshouders is zich daar niet eens van bewust. Zij zien wel dat de resultaten wat minder zijn, maar zullen dit waarschijnlijk toeschrijven aan andere oorzaken.” De kosten van subklinische Lawsonia worden geschat op drie tot elf euro per afgeleverd varken. Gerekend over een heel jaar kunnen de kosten per bedrijf dus behoorlijk oplopen.
Afweer wordt onderdrukt
Lawsonia intracellularis infiltreert in de darmwand en onderdrukt het vermogen van het varken om een sterke immuunrespons op te bouwen. Dit doet de kiem door het deel van het immuunsysteem dat bekend staat als T-cellen te verminderen. Door de immuun functie te onderdrukken, kunnen de bacteriën zich blijven voortplanten, wat resulteert in een verdikking van het ileum, het laatste deel van de dunne darm. Daarom wordt de aandoening vaak aangeduid als ‘tuinslangdarm’. Deze verdikking van het ileum leidt tot slechte opname van voedingsstoffen, zorgt voor diarree, verminderde voeropname en daardoor een verminderde groei. Door de onderdrukking van het immuunsysteem worden de varkens ook vatbaarder voor secundaire infecties.
Robuust immuunsysteem
Volgens nutritionist Christof Rapp van Zinpro moet het immuunsysteem van het varken goed functioneren om problemen door Lawsonia te voorkomen. “Een robuust immuunsysteem is in staat om tijdig te reageren op de ziekteverwekker en kan voorkomen dat de Lawsonia-bacterie zich vestigt. Dit geldt ook voor andere ziekteverwekkers. Sporenelementen spelen daarbij een belangrijke rol. Daarbij is zink bijzonder belangrijk”, vertelt Rapp. “Zink verbetert de adaptieve respons, met andere woorden: hoe een dier reageert op ziekte-uitdagingen”, legt hij uit.
“Dieren met een verbeterde respons kunnen infecties sneller overwinnen en sneller herstellen. Daarbij zijn ze beter in staat om ook in de toekomst beter op ziekteverwekkers te reageren. Voldoende zink in het rantsoen in elk productiestadium is dan ook heel belangrijk”, stelt Rapp. Hierbij maakt volgens de nutritionist wel uit in welke vorm het zink wordt aangeboden. “Dat bepaalt de waarde en de effectiviteit. Zinpro® Performance Minerals bijvoorbeeld, gebruiken een uniek absorptie pad, namelijk de aminozuurtransporteur. De mineralen zijn oplosbaar in water, zijn stabiel bij een lage pH in de maag en worden niet beïnvloed door antagonisten. Ze worden efficiënter opgenomen en worden anders omgezet door het lichaam. Dit gecombineerd met het feit dat ze niet in de maag worden afgebroken zoals anorganische mineralen en andere organische mineralen, betekent dat er minder wordt uitgescheiden in de urine en er dus meer van het mineraal beschikbaar is voor het dier.”
Praktijkproef bij niet-geïnfecteerde varkens
Om de werking van Zinpro® Availa® Zn te onderstrepen, pakt Rapp er gegevens bij van een proef die met het product is gedaan. In de proef werden voorheen niet-geïnfecteerde varkens in groepen verdeeld en kregen ze voer met verschillende vormen van zink. Na 21 dagen waren ze oraal geïnfecteerd met niveaus van Lawsonia intracellularis die subklinische Lawsonia veroorzaken. “Het eerste wat we hebben gemeten, was het niveau van antistoffen tegen de ziekte. Hoe hoger de niveaus van antistoffen, hoe efficiënter het immuunsysteem en hoe beter het dier de uitdaging aangaat”, vertelt Rapp.
Varkens die een rantsoen kregen aangevuld met Zinpro Availa Zn hadden meer antistoffen (Figuur 2). Bovendien hadden ze een beduidend groter aantal immuun cellen (T-cellen). Deze worden normaal gesproken onderdrukt wanneer Lawsonia aanwezig is. Deze feiten laten samen zien dat het voeren van Zinpro Availa Zn resulteert in een robuuster immuunsysteem. “Aan de slachtlijn ontdekten we dat de dieren die Zinpro Availa Zn hadden gehad, minder en minder ernstige darmlaesies hadden. Dit is een teken dat ze sneller waren hersteld, met minder negatieve gevolgen voor groei en prestaties.”
