Het is algemeen bekend: ziekteverwekkers kennen geen grenzen. In de varkenssector kan één onopgemerkte ziektekiem zich via een veewagen razendsnel verspreiden van boerderij naar boerderij. De gevolgen? Onrust in de keten, een directe bedreiging voor de gezondheid van de dieren en grote economische schade. Juist daarom is de tweede fase van het project ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ gestart: een gezamenlijke aanpak om de biosecurity in de transportketen structureel te versterken.
Biosecurity draait om het nemen van maatregelen om ziekten te voorkomen en de gezondheid van dieren te beschermen. In dit project werken Vee & Logistiek Nederland, VleesNL (voorheen COV), POV en DLV Advies samen.
Op varkenshouderijbedrijven wordt via interne en externe biosecuritymaatregelen al veel gedaan om de varkens gezond te houden en ziektekiemen buiten de deur te houden. Denk aan vaccinaties, quarantainemaatregelen, het gebruik van hygiënesluizen en het monitoren van de diergezondheid. Ook speelt bij het transport van varkens biosecurity een belangrijke rol. Wanneer dieren worden verplaatst, kunnen ziektekiemen zich verspreiden via voertuigen, personeel of de omgeving van boerderijen. Transport is een onmisbare schakel in de keten, maar brengt ook risico’s met zich mee. Het is daarom van groot belang dat transporteurs, chauffeurs, varkenshouders en andere betrokkenen volle aandacht hebben voor de reiniging en ontsmetting van veewagens. Een grondige reiniging, waarbij alle mest- en stofresten worden verwijderd, gevolgd door een volledige ontsmetting met een toegelaten middel in de juiste concentratie, is cruciaal binnen het R&O-proces. Toch blijkt dat deze handelingen in de praktijk niet altijd zorgvuldig kunnen worden uitgevoerd. Tijd, werkdruk, onduidelijke richtlijnen of technische beperkingen zorgen ervoor dat essentiële handelingen soms worden overgeslagen of onvolledig worden uitgevoerd.
Het belang van goede reiniging en ontsmetting
Zonder goede R&O kunnen ziektekiemen eenvoudig worden ‘geïmporteerd’ en overgedragen tussen boerderijen of zelfs tussen opeenvolgende transporten. Het reinigen en desinfecteren van veewagens tussen ritten, en het controleren op mogelijke besmetting, maakt het verschil tussen een veilige en onveilige transporthandeling. Toch worden deze maatregelen in de dagelijkse praktijk regelmatig onderschat. Ze worden soms over het hoofd gezien, onbewust niet met de benodigde nauwkeurigheid uitgevoerd of de voorzieningen om R&O uit te voeren zijn niet in orde. Dit maakt het des te belangrijker om goed na te denken over het proces van reiniging en ontsmetting en te investeren in oplossingen die de biosecurity op lange termijn kunnen waarborgen.
Krachten gebundeld voor een sterker R&O-proces
Vee&Logistiek Nederland, de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) en VleesNL hebben in 2024 al de krachten gebundeld om de biosecurity in de varkenssector verder te verbeteren. In opdracht van deze partijen heeft DLV Advies het project opgestart. In fase 1 van het project zijn de knelpunten in beeld gebracht en oplossingsrichtingen bedacht. Met fase 2 van dit project willen we nu invulling geven aan deze ideeën: verbetering, duidelijkheid én bewustwording in de gehele sector; bij transporteurs, chauffeurs, exploitanten van reinigings- en ontsmettingslocaties, varkenshouders en verwerkende bedrijven.
Knelpunten en oplossingsrichtingen
De knelpunten in het gehele R&O-proces, zoals die in fase 1 naar voren kwamen, hadden met name betrekking op:
- de beschikbare R&O-voorzieningen
- correcte uitvoering van het R&O-proces
- aanwezigheid en correct gebruik van ontsmettingsmiddelen
- bewustzijn van waar de ‘lekken’ met overdracht van ziektekiemen kunnen zitten
Daaruit zijn een aantal afspraken en acties voortgekomen die nu in fase 2 verder worden uitgewerkt en ingevuld. Deze hebben met name betrekking op:
- verhoging van het bewustzijn van belang en noodzaak van een goed R&O-proces
- verbetering van de R&O-voorzieningen op bedrijven
- innovaties in de R&O-techniek (denk o.a. aan automatische ontsmetting) en controle op deugdelijke ontsmetting
- faciliteren van erkende R&O-plaatsen voor veewagens die Nederland binnenkomen
Dit onderzoek in fase 2 vormt de basis voor een duurzame verbetering van de biosecurity in de varkenssector. De focus ligt dus niet alleen op het verbeteren van R&O-processen, maar ook op het vergroten van bewustwording bij alle betrokkenen die werken in de varkensketen en het opstellen van concrete plannen voor implementatie binnen de hele keten.
Samenwerking als sleutel tot succes
Biosecurity werkt alleen als iedereen dezelfde standaard hanteert. Het project verbindt daarom verschillende schakels in de keten. Door kennis te delen, knelpunten bespreekbaar te maken en praktische oplossingen te ontwikkelen, ontstaat een aanpak die aansluit bij de dagelijkse praktijk van de hele keten. Van protocollen voor reiniging en ontsmetting tot de inrichting van R&O-locaties: samen bouwen we aan een duidelijk, uitvoerbaar en effectief systeem.
Aan de slag met biosecurity
Transporteurs en chauffeurs hebben een directe invloed op de gezondheid en veiligheid van de varkens en het vervoer. Het is essentieel dat ze de biosecuritymaatregelen niet alleen kennen, maar deze ook actief kunnen toepassen in het dagelijkse werk. Denk aan het grondig reinigen en ontsmetten van voertuigen na elke rit, het dragen van de juiste beschermende kleding voor hun eigen veiligheid, en het vermijden van onnodige contacten met andere bedrijven of dieren. Dit draagt niet alleen bij aan de gezondheid en het welzijn van de varkens, maar ook aan de weerbaarheid en toekomstbestendigheid van de sector als geheel.
Op weg naar een veiligere en sterkere keten
Met het project ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ zetten we samen een belangrijke stap richting betere biosecurity. Het is een investering in de toekomst van de varkenshouderij, in de continuïteit van bedrijven en in het vertrouwen in de hele sector. Want alleen door samen te werken, scherp te blijven en te blijven verbeteren, houden we gezamenlijk ziektekiemen buiten de deur.
Bron: DLV Advies
