Wie mag nog biggen castreren na de vernietiging van het koninklijk besluit uit 2023? Het Harrison Collectief, VeDa en Boerenbond trekken verschillende conclusies uit hetzelfde arrest. Het FAVV communiceert nu dat varkenshouders de ingreep niet meer zelf mogen uitvoeren. Daarmee krijgt de discussie een nieuwe wending. Intussen wordt gewerkt aan een nieuwe regeling.
De Raad van State vernietigde op 19 oktober 2026 het koninklijk besluit van 19 april 2023 over chirurgische biggencastratie. Dat besluit liet de verantwoordelijke van een varkensbedrijf toe om zijn eigen mannelijke biggen van maximaal zeven dagen oud onder voorwaarden zelf te verdoven en te castreren.
Over het verdwijnen van het KB bestaat geen discussie. Over de gevolgen ervan des te meer. Dierwelzijnsorganisatie het Harrison Collectief ziet in de uitspraak een overwinning voor het dierenwelzijn. Beroepsvereniging voor dierenartsen VeDa en Boerenbond waarschuwden in VILT juist voor een terugkeer naar onverdoofde castratie door varkenshouders.
Harrison: ingreep voorbehouden aan dierenarts
Het Harrison Collectief stelt dat varkenshouders na de vernietiging niet meer zelf mogen castreren en daarvoor opnieuw een dierenarts moeten inschakelen. Volgens de organisatie oordeelde de Raad van State dat het KB strijdig was met de Europese Varkensrichtlijn, omdat een verplichte specifieke opleiding voor de uitvoerende varkenshouder ontbrak.
Het Collectief had, net als dierenrechtenorganisatie GAIA en dierenartsenvereniging VeDa, beroep ingesteld tegen het besluit. De bezwaren liepen echter uiteen. Harrison vond dat de regeling onvoldoende deskundigheid waarborgde bij verdoving en mogelijke complicaties. VeDa verzette zich tegen de praktische uitvoerbaarheid van het vereiste toezicht door de dierenarts.
VeDa en Boerenbond zagen omgekeerd effect
In VILT trok VeDa-dierenarts Mieke Boone een andere conclusie over de gevolgen van het arrest. Volgens haar mochten varkenshouders door de terugkeer naar de vroegere regelgeving biggen jonger dan zeven dagen wel zelf castreren, maar geen verdoving meer toedienen.
Ook Boerenbond betwistte volgens VILT de uitleg van Harrison. Wouter Wytynck betreurde dat het arrest volgens die lezing juist tot onverdoofde castratie zou leiden. Hij benadrukte dat Boerenbond voorstander was van verplichte verdoving en pijnbestrijding.
FAVV: zelf castreren is verboden
De mededeling van het FAVV op 26 oktober staat haaks op die eerdere interpretatie. Het agentschap schrijft dat het sinds 19 oktober voor de verantwoordelijke van het bedrijf niet langer is toegestaan om biggen chirurgisch te castreren.
Ook het afleveren van geneesmiddelen die daarvoor nodig zijn door de bedrijfsbegeleidende dierenarts is volgens het FAVV opnieuw verboden. Het agentschap benadrukt dat het niet naleven van deze verboden strafbaar is.
Nieuwe regeling moet uitkomst bieden
De uitspraak levert in de varkensstal vooral vragen op over wie de ingreep mag uitvoeren en hoe die praktisch moet worden georganiseerd.Het FAVV meldt dat de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu in overleg met de betrokken partijen verder werkt aan een nieuw Koninklijk Besluit. Dat moet rekening houden met het arrest én met de praktische moeilijkheden op het terrein. Tot die nieuwe regeling er is, luidt de boodschap van het FAVV dat varkenshouders niet meer zelf chirurgisch mogen castreren.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
