Afgelopen vrijdag 30 mei vond ter gelegenheid van de opening van de nieuwe stallen bij Hamletz in Beerta het symposium ‘Wroeten in de toekomst’ plaats. Vertegenwoordigers uit de sector, financiering, overheid en dierwelzijn gingen het gesprek aan over de toekomst van de Nederlandse varkenshouderij. Onder de sprekers was er opvallend veel overeenstemming: de sector heeft ondernemerskracht en innovatieve oplossingen, maar loopt steeds vast op vergunningverlening en politieke keuzes.
In de paneldiscussie gingen de volgende personen onder leiding van Han Swinkels het gesprek aan:
- Ruud Tijssens, directeur Public & Cooperative Affairs van Agrifirm;
- René Veldman, sectormanager Food & Agri van Rabobank
- Marjolein van Huik van de Dierenbescherming:
- Elbert Roest, voorzitter van het Convenant Versnelling Innovatie Emissiereductie Duurzame Veehouderij.
Tijssens: voedselzekerheid versus krimpdiscussie
Volgens Ruud Tijssens van Agrifirm speelt de sector in een steeds ingewikkelder speelveld. Hij schetste een wereld waarin zorgen over voedselzekerheid en geopolitieke afhankelijkheid bestaan naast discussies over stikstof, klimaat en dierenwelzijn. “Ik heb soms het gevoel alsof ik in een soort schizofrene wereld terecht ben gekomen”, stelde hij.
Tijssens wees erop dat Europa voor zijn voedselvoorziening sterk afhankelijk is van de wereldmarkt. Tegelijkertijd gaan discussies over emissies, zonering en de omvang van de veehouderij onverminderd door.
Voor de biologische sector ziet hij verschillende uitdagingen. Vooral vergunningverlening vormt volgens hem een rem op de groei. “Er zijn heel veel boeren die willen omschakelen, maar dan moet je wel je vergunning op orde kunnen krijgen en dat zit muurvast.”
Daarnaast noemde hij onderzoek, emissiemetingen en de beschikbaarheid van specifieke biologische data als belangrijke aandachtspunten. Over de toekomst van de markt was hij duidelijk: ”Stimuleer innovatie, maar voorkom overproductie. Alsjeblieft ga niet productie lopen te stimuleren, want dan stort de hele markt in”, gaf Tijssens zijn gehoor mee.
Rabobank ziet investeringskracht, maar ook blokkades
Vanuit Rabobank benadrukte René Veldman dat de varkenshouderij de afgelopen jaren financieel sterke resultaten heeft geboekt. Vooral de zeugenhouderij heeft volgens hem geprofiteerd van goede rendementen. “Veel ondernemers hebben echt wel de intentie om te investeren in bedrijfsontwikkeling en te investeren in verduurzaming.”
Die investeringskracht is volgens Veldman hard nodig om toekomstige uitdagingen op het gebied van dierenwelzijn en emissiereductie aan te pakken. Tegelijkertijd ziet ook de bank dat veel ondernemers worden afgeremd doordat vergunningen ontbreken. Van cruciaal belang is volgens Veldman dat de sector relevant moet blijven voor de consument. Hij wees daarbij op het dilemma van consumenten die enerzijds bewust kiezen, maar anderzijds ook prijsgevoelig blijven. Volgens Veldman zal de waardering van maatschappelijke prestaties een steeds grotere rol moeten spelen in de voedselketen.
Dierenbescherming: focus op het dier
Marjolein van Huik van de Dierenbescherming pleitte voor een verdere verschuiving van efficiëntie naar diergericht houden. “De varkenshouderij focust van oudsher op efficiëntie en veel produceren.Wij zouden graag een verschuiving willen zien in de toekomst naar meer diergericht dieren houden.”
Volgens haar moet de inrichting van stallen veel meer aansluiten bij het natuurlijke gedrag van varkens. Daarbij noemde zij onder meer voldoende ruimte, mogelijkheden voor foerageren, goed stalklimaat en sociaal contact tussen dieren. Voor de toekomst ziet de Dierenbescherming een belangrijke rol voor samenwerking in de keten. “Zoek elkaar op in de keten, maak afspraken en hou elkaar vast.”
Daarnaast verwacht Moorman dat de consumptie van vlees op termijn zal afnemen en dat producenten meer waarde zullen moeten halen uit producten met een hogere marge.
Roest: koers vasthouden ondanks politieke onzekerheid
Elbert Roest, betrokken bij zowel het traject Dierwaardige Veehouderij als bok innovatieversnelling, benadrukte dat de sector de afgelopen jaren gezamenlijk een routekaart richting 2040 heeft ontwikkeld.“Dat plan van aanpak is er en de randvoorwaarden zijn beschreven om dat plan van aanpak ook uit te rollen.”
Volgens Roest dreigt echter een nieuwe periode van onzekerheid door politieke besluitvorming rondom stikstof. Juist daarom vindt hij het belangrijk dat de sector vasthoudt aan de ingezette koers. “Die disruptie die er mogelijkerwijs aankomt, die moeten we met elkaar zien te overwinnen.”
Transparantie richting maatschappij en consument ziet hij als een belangrijke voorwaarde voor succes.“Wees nou transparant, dan kunnen anderen zien wat je aan het doen bent en het begrijpen.”
Vergunningen als rode draad
Ondanks de verschillende achtergronden van de sprekers kwam één onderwerp steeds terug: vergunningverlening. Zowel Agrifirm, Rabobank, Dierenbescherming als Roest zien dat ondernemers bereid zijn te investeren in nieuwe stalsystemen, verduurzaming en dierenwelzijn. De vraag is vooral of zij daarvoor ook de ruimte krijgen.
Tekst: Gerben Hofman
