In juni 2026 kwam de consumentenprijsindex (CPI) voor varkensvlees uit op 131 punten. De producentenprijsindex (PPI) daalde ten opzichte van april met 4% naar 109 punten. De af-boerderijprijsindex (API) daalde in dezelfde periode met 13% naar 90 punten (2020 = 100).
Prijsontwikkeling
In juni 2026 stond de consumentenprijsindex voor varkensvlees op 131 punten, vrijwel gelijk aan het prijsniveau van april 2026 en slechts iets lager dan het prijsniveau van 132 punten in juni 2025 (2020 = 100). Daarmee blijft het prijsniveau voor consumenten relatief hoog en stabiel, ondanks de prijsdalingen die eerder in de keten zichtbaar zijn. Dit past in het historische beeld, waarin consumentenprijzen minder sterk fluctueren en veranderingen in producenten- en af-boerderijprijzen doorgaans gedempt en met vertraging doorwerken in de consumentenprijs.
De producentenprijsindex (PPI) kwam in juni 2026 uit op 109 punten. Dat is 4% lager dan in april en ruim 21% lager dan in juni 2025. Het prijsherstel dat in maart en april zichtbaar was, heeft dus niet doorgezet. Na een stijging van 102 punten in februari naar 113 punten in april daalde de PPI via 111 punten in mei naar 109 punten in juni. De prijsontwikkeling bij producenten weerspiegelt daarmee de toegenomen druk op de Europese en wereldmarkt voor varkensvlees door een ruim aanbod.
Ook de prijsindex af boerderij daalde aanzienlijk in juni 2026. De API kwam uit op 90 punten, 13% lager dan in april en 37% lager dan in juni 2025. Na de scherpe daling eind 2025 en begin 2026 volgde er in maart en april een tijdelijk herstel. Vanaf mei daalde de index echter opnieuw, van 103 punten in april naar 95 punten in mei en 90 punten in juni. Het prijsniveau komt hiermee in de buurt van de lage prijsniveaus van 2021 en 2022. Dit is een typisch resultaat van de varkenscyclus, die met een ritme van ongeveer vier jaar afwisselend hoge en lage prijzen heeft. Het verschil tussen de prijsontwikkeling aan het begin en aan het einde van de keten is hierdoor verder toegenomen. Supermarkten geven prijsontwikkelingen voor in de keten maar beperkt door in hun eigen verkoopprijzen. Als het prijsniveau in de industrie en af boerderij weer stijgen, zullen de relatieve verschillen met de consumentenprijs weer afnemen.
De daling van de af-boerderij- en producentenprijzen hangt nauw samen met de ontwikkeling van de Europese varkensmarkt. In het voorjaar was de markt relatief stabiel, maar richting de zomer nam de prijsdruk toe. Het aanbod van varkensvlees in Europa was relatief ruim, terwijl de afzet onvoldoende toenam om dit extra aanbod volledig op te nemen. De beperkte afzetmogelijkheden zijn een gevolg van de Afrikaanse varkenspest in diverse EU-lidstaten, waardoor afzet naar bepaalde derde landen niet mogelijk is, en het vlees op de Europese markt verkocht moet worden. Hierdoor kwamen zowel de vleesvarkens- als de biggenprijzen onder druk te staan. Vooral op de biggenmarkt was de prijsdaling in mei en juni sterk. Actuele prijzen (juli, augustus) tonen een stabilisatie in de vleesvarkensnoteringen, mede doordat het beschikbare aanbod van slachtrijpe varkens afnam. In augustus is er een opleving in de varkensmarkt te zien, doordat de verhouding tussen aanbod en vraag wat meer in evenwicht is, waardoor de prijzen weer omhooggaan. Niettemin zal een substantieel herstel nog wel even op zich laten wachten.
De Nederlandse varkensstapel en productie nemen af, onder andere als gevolg van bedrijfsbeëindigingen. Een kleiner binnenlands aanbod leidt echter niet automatisch tot hogere prijzen. De Nederlandse varkensmarkt is sterk verweven met de Europese markt, en de Nederlandse productie bedraagt circa 6-7% van de Europese productie, waardoor ontwikkelingen in het Europese aanbod, de vleesafzet en de internationale handel in belangrijke mate doorwerken in de Nederlandse prijsvorming.
Verschillen tussen regulier, Beter Leven en biologisch
Duurzame marktconcepten, zoals Beter Leven en biologisch gecertificeerd varkensvlees, kennen een stabielere prijsvorming dan de markt voor regulier varkensvlees, zo blijkt uit de prijsontwikkelingen die worden besproken in de Agro-Nutri Monitor 2025 en eerdere publicaties van de monitor (Agro-Nutri Monitor 2025: monitor prijsvorming voedingsmiddelen | ACM). Vooral biologisch varkensvlees behoudt een duidelijke meerwaarde op producenten-, handels- en consumentenniveau. Dit suggereert dat duurzame conceptmarkten minder gevoelig zijn voor kortetermijnschommelingen op de internationale varkensmarkt. Langlopende afzetrelaties, ketenafspraken en de bereidheid van consumenten om een meerprijs te betalen voor dierenwelzijn en duurzaamheid lijken hierbij een belangrijke rol te spelen.
De recente ontwikkelingen laten echter zien dat ook deze marktconcepten niet volledig losstaan van de algemene marktsituatie. Een deel van het vlees van varkens uit marktconcepten wordt op de reguliere markt afgezet. Recent is er een afname in de vraag naar vers varkensvlees in de supermarkten, waardoor een groter deel op de reguliere markt afgezet moet worden. De invloed van de prijsvorming van de reguliere markt werkt daardoor iets sterker door in de prijsvorming binnen marktconcepten. In de biologische varkenshouderij staan de marges in 2026 eveneens onder druk door dalende opbrengstprijzen.
Keten
Het varkensvlees wordt in de supermarkt of bij de slager gekocht. Supermarkten en slagers kopen varkensvlees van de vleesindustrie. Die bestaat uit slachterijen en vleesverwerkers. Slachterijen kopen vleesvarkens van veehouders rechtstreeks of via veehandelaren. Veehouders produceren vleesvarkens in gespecialiseerde bedrijven of gesloten bedrijven. Gespecialiseerde bedrijven kopen biggen en mesten die op tot slachtrijpe varkens, terwijl gesloten bedrijven zowel de fokzeugen houden als de biggen zelf opfokken tot vleesvarkens. Zeugenbedrijven zijn belangrijke toeleveranciers van biggen voor de gespecialiseerde bedrijven. De gesloten bedrijven produceren de eigen biggen.
Varkenshouderijen
De in totaal circa 2.500 bedrijven met vleesvarkens produceren ruim 15 miljoen vleesvarkens. Hiervan worden bijna 1 miljoen dieren geëxporteerd vooral binnen de EU. Daarnaast worden er bijna 6 miljoen biggen over de grens verkocht. Dit betekent dat Nederland niet alleen volwassen vleesvarkens exporteert, maar ook veel jonge biggen die in andere landen verder worden opgefokt tot vleesvarkens.
Industrie
De verwerking van varkensvlees is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de slachterijen. Er zijn vier grote slachterijen, naast een beperkt aantal zelfslachtende slagers. In 2024 werden in Nederland 14,5 miljoen varkens binnenlands geslacht. De vleesindustrie slacht en verwerkt de dieren tot vers vlees en vleeswaren, die voor een groot deel worden geëxporteerd. Voor de productie wordt ook varkensvlees geïmporteerd omdat bijvoorbeeld sommige verwerkers specifieke soorten of kwaliteiten vlees nodig hebben die niet in voldoende mate of tegen de juiste prijs in Nederland beschikbaar zijn. De zelfvoorzieningsgraad van de Nederlandse varkensvleesketen ligt op circa 300%.
Afzet
Circa 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt in de supermarkt verkocht. Daarnaast wordt ongeveer 35% van het varkensvlees via de buitenhuishoudelijke markt (horeca, ziekenhuizen enzovoort) afgezet. De overige 5% van het varkensvlees wordt afgezet via speciaalzaken, markten, cateringbedrijven en directe verkoop aan consumenten, zoals via boerderijverkoop of lokale slagers buiten de reguliere supermarkt- en horecakanalen. Consumenten kopen meer varkensvlees in januari, gestimuleerd door reclameacties, tijdens het barbecueseizoen en in december vanwege de feestdagen. Supermarkten kopen varkensvlees hoofdzakelijk van de Nederlandse vleesindustrie.
Prijsvorming
De prijsontwikkeling van het pakket varkensvlees dat de consument in de supermarkt koopt, laat over de afgelopen jaren een lichte stijging zien. De gemiddelde prijs is in het najaar, vooral in november, iets hoger. De retail heeft een eigen prijsbeleid dat beperkt beïnvloed wordt door de inkoopprijs. Het prijsniveau bij concurrenten, promotieacties en de rol van vlees in het totale productassortiment van supermarkten spelen ook een rol. Prijsbewegingen van de industrie (producentenprijs) en boeren (af boerderij) vertonen daarom nauwelijks samenhang met de consumentenprijs. Voor de handel tussen de slachterijen en supermarkten worden jaarcontracten gebruikt. Daarbinnen vindt per vier weken overleg plaats over reclameacties. Afhankelijk van onder andere het weer vinden dagelijks correcties plaats op de bestelde volumes. Slachterijen geven de prijsbewegingen op hun afzetmarkt door aan de varkenshouders. De markten voor varkens en varkensvlees in Noordwest-Europa zijn nauw met elkaar verweven. De prijsvorming is vrij. Door de seizoenseffecten in de afzet op detailhandelsniveau schommelen ook de wekelijkse slachterij- en handelsnoteringen of opbrengsten van vleesvarkens. De EU heeft een zelfvoorzieningsgraad in varkensvlees van circa 125%, wat betekent dat de Europese varkensprijzen mede beïnvloed worden door prijsontwikkelingen en de vraag op wereldmarkten buiten Europa.
Prijsindices
De consumentenprijsindex (CPI) is gebaseerd op varkensvlees bij supermarkten en slagers. De producentenprijsindex (PPI) is gebaseerd op de opbrengstprijzen van producenten van vers of gekoeld varkensvlees bij afzet naar het binnenland. De af-boerderijprijs is gebaseerd op de wekelijkse noteringen voor slachtvarkens. De indices zijn begin 2024 herzien, waarbij het jaar 2020 op 100% is gezet.
Bron: Agrimatie
