Na de daling van prijzen in de varkensvleesketen vanaf najaar 2017 is er momenteel geen duidelijke prijstrend. Prijzen bewegen op neer. Over juli en augustus gemeten lijken de prijzen weinig veranderd te zijn, maar de laatste maand zijn de prijzen voor vleesvarkens en in de industrie met 4% opgelopen.
Het aanbod is ruim voldoende en de afzet naar derde landen loopt redelijk, maar niet op een hoog prijsniveau. De dreiging van Afrikaanse Varkenspest in België heeft een drukkend effect op de prijs.
Prijs ontwikkeling
Er is voldoende aanbod op de Europese varkensvleesmarkt en de afzet naar derde landen loopt momenteel goed. Toch ligt het prijsniveau niet hoog. Na de piek in augustus 2017 (105 punten) heeft de consumentenprijs een duidelijke daling laten zien en deze staat in augustus 2018 op 102 punten. Deze daling is in lijn met de gedaalde prijzen in de industrie (111 punten in augustus, ten opzichte van 127 punten medio 2017) en de prijs van vleesvarkens af boerderij (114 punten in augustus, ten opzichte van gemiddeld 139 punten medio 2017). De prijs van slachtvarkens vertoont dit jaar een grillig verloop, maar dat is wel enigszins in lijn met het seizoenspatroon. De industrieprijs springt op en neer, tussen de 112 en 107 punten. Wisselende afzetmogelijkheden op derde markten hebben hun weerslag op het prijspatroon.
Uitbraken van Afrikaanse Varkenspest (AVP) hebben geleid tot een verbod op het transport van varkens in delen van China. Door de handelsbelemmeringen tussen de VS en China zal de EU garen kunnen spinnen bij de ruimere afzetmogelijkheden naar China, maar dat geldt alleen voor landen waar de AVP niet voorkomt. De recente uitbraken van AVP bij wilde zwijnen in België drukt de stemming bij de Nederlandse vleesvarkenshouders.
Achtergrond keten en prijsvorming
Keten
Het varkensvlees wordt in de supermarkt of bij de slager gekocht. Supermarkten slagers kopen varkensvlees van de vleesindustrie. Die bestaat uit slachterijen en vleesverwerkers. Slachterijen kopen vleesvarkens van veehouders rechtstreeks of via veehandelaren. Veehouders produceren vleesvarkens in gespecialiseerde bedrijvenof gesloten bedrijven.Zeugenbedrijven zijn belangrijke toeleveranciers van biggen voor de gespecialiseerde bedrijven. De gesloten bedrijven produceren de eigen biggen.
Toelichting op drie niveaus
Circa 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt in de supermarkt gekocht. Daarnaast loopt ongeveer 35% van het varkensvlees via de buitenhuishoudelijke markt (horeca, ziekenhuis enzovoort.). Consumenten kopen meer varkensvlees in januari, vaak aangemoedigd door reclameacties. Verder wordt meer vlees gekocht in het barbecueseizoen en is er een piek in december. Supermarkten kopen varkensvlees mee te doen met het programma Varkensvlees van morgen, dat van Nederlandse bodem is. Voor een deel wordt dat vlees echter betrokken van Duitse slachterijen die Nederlandse varkens slachten.
De verwerking van varkensvlees is voro een belangrijk deel gekoppeld aan de slachterijen. De grootste vier slachterijen hebben een aandeel van circa 90%. Er worden in Nederland varkensvleesketen bedraagt circa 330%. De in totaal circa 3.500 bedrijven met vleesvarkens. Hiervan worden ongeveer 3 miljoen dieren geëxporteerd. Daarnaast worden circa 6,5 miljoen biggen over de grens verkocht.
Prijsvorming
De prijsontwikkeling van het pakket varkensvlees dat de consument in de supermarkt koopt, is opvallend vlak, zij het dat de gemiddelde prijs in december iets hoger ligt. De retail heeft een eigen prijsbeleid, dat beperkt beïnvloed wordt door de inkoopprijs. Het prijsniveau bij concurrenten, promotieacties en de rol van vlees in het totale productassortiment van supermarkten spelen ook een rol.
Prijsbewegingen van industrie (producentenprijs) en boeren (af boerderij) vertonen daarom nauwelijks samenhang met de consumentenprijs. Voor de handel tussen de slachterijen en supermarkten worden jaarcontracten gebruikt. Daarbinnen vindt per vier weken overleg plaats over reclameacties. Afhankelijk van onder andere het weer vinden dagelijks correcties plaats op de bestelde volumes.
Slachterijen geven de prijsbewegingen op hun afzetmarkt door aan de varkenshouders. De markten voor varkens en varkensvlees in Noordwest-Europa zijn nauw met elkaar verweven. De prijsvorming is vrij. Door de seizoenseffecten in de afzet op detailhandelsniveau schommelen ook de wekelijkse slachterij- en handelsnoteringen of opbrengsten van vleesvarkens. De EU heeft de laatste jaren een flink gestegen zelfvoorziening in varkensvlees (tot circa 119% in 2017), wat betekent dat de prijsvorming in toenemende mate invloed ondervindt van de prijzen in derde markten buiten Europa.
Prijsindices
De consumentenprijsindex (CPI) is gebaseerd op varkensvlees bij supermarkten en slagers. De producentenprijsindex (PPI) is gebaseerd op de opbrengstprijzen van producenten van vers of gekoeld varkensvlees. De af-boerderijprijs is gebaseerd op de wekelijkse noteringen voor slachtvarkens. De indices zijn herzien, waarbij het jaar 2015 op 100% is gezet.
Bron: Agrimatie, 22-11-2018
