Het Zonvarken-huisvestingssysteem met uitloop biedt mogelijkheden om de uitstoot van ammoniak en methaan aanzienlijk te verminderen. Uit onderzoek blijkt dat de ammoniakemissie op jaarbasis 61,3 procent lager ligt dan bij een conventioneel varkenshouderijsysteem. Voor methaan bedraagt de berekende reductie zelfs 89,1 procent. Vooral het scheiden van urine en mest, het regelmatig afvoeren van mest en het sturen van het mestgedrag van varkens spelen hierbij een belangrijke rol.
In het onderzoek zijn de emissies van ammoniak (NH₃), methaan (CH₄) en lachgas (N₂O) uit het natuurlijk geventileerde Zonvarken-huisvestingssysteem onderzocht. Daarbij maakten de onderzoekers gebruik van lokale metingen en metingen van de verspreiding van gassen rondom de stal.
De resultaten zijn vergeleken met referentiewaarden voor conventionele varkenshuisvesting. Op de twee belangrijkste meetlocaties lagen de gemeten ammoniak- en methaanemissies consequent onder deze referentiewaarden.
Ruim 60 procent minder ammoniak
Voor een vergelijking op jaarbasis is gekeken naar een gesloten varkensbedrijf met 50 zeugen, inclusief de bijbehorende vleesvarkens. Bij een conventioneel huisvestingssysteem bedraagt de ammoniakemissie volgens de gebruikte referentiewaarden 1.938 kilogram per jaar. Bij het Zonvarken-systeem komt deze uit op 750 kilogram per jaar. Dat betekent een reductie van 61,3 procent.
Ook voor methaan zijn de verschillen groot. De jaarlijkse emissie daalt in de vergelijking van 10.815 naar 1.183 kilogram. Daarmee komt de berekende reductie uit op 89,1 procent.
De uitstoot van lachgas bleek tijdens de metingen over het algemeen dicht bij nul te liggen. Volgens de onderzoekers speelt lachgas bij dit huisvestingssysteem, net als bij reguliere stallen met mengmest, een ondergeschikte rol.
Schone vloeren en snelle mestafvoer belangrijk
De onderzoekers keken ook naar de oorzaken van de lagere emissies. Daarbij bleek vooral de manier waarop mest en urine worden opgevangen en afgevoerd van belang.
Het Zonvarken-systeem maakt gebruik van bronscheiding, waarbij urine en vaste mest zoveel mogelijk gescheiden blijven. In combinatie met regelmatige mestafvoer wordt de vorming en vervluchtiging van schadelijke gassen beperkt.
Ook het gedrag van de varkens speelt een belangrijke rol. Door het hok zo in te richten dat dieren hun mest en urine zoveel mogelijk op daarvoor bestemde plekken uitscheiden, kunnen de vloeren schoner blijven. Uit de metingen bleek dat minder vloerbevuiling en schonere mestoppervlakken samengaan met lagere ammoniakemissies.
De ammoniakuitstoot uit afzonderlijke urineplassen bleek daarnaast afhankelijk van de luchtsnelheid, het seizoen en de diercategorie. Dragende zeugen veroorzaakten daarbij de hoogste emissies en vleesvarkens de laagste.
Verdere verbeteringen mogelijk
Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, zien de onderzoekers nog mogelijkheden om de uitstoot verder te verminderen. Vooral het beperken van vloerbevuiling in de uitloop en het verbeteren van de mestafvoer verdienen aandacht.
Door het mestverwijderingssysteem vaker te laten draaien, kan mest sneller uit de stal worden afgevoerd. Dit kan bijdragen aan een verdere beperking van zowel ammoniak- als methaanemissies. Bij methaan is vooral de verblijftijd van mest en de vorming van methaan tijdens de opslag van belang.
Daarnaast adviseren de onderzoekers om aanvullende maatregelen te onderzoeken. Daarbij gaat het onder meer om het reinigen van mestopvangplaten en urinegoten, eventueel met desinfectiemiddelen. Ook aanpassingen in het voermanagement, zoals een lager ruw eiwitgehalte en het gebruik van voederadditieven, worden genoemd als mogelijke maatregelen.
Meetomstandigheden blijven aandachtspunt
Voor het onderzoek werd onder meer gebruikgemaakt van een meetmethode waarbij de verspreiding van gassen via de wind wordt gevolgd. Deze methode bleek bruikbaar, maar de betrouwbaarheid is sterk afhankelijk van de omstandigheden rondom de stal.
Zo kunnen gebouwen, andere obstakels en ongunstige windrichtingen de metingen beïnvloeden. Op een van de onderzochte bedrijven leidden dergelijke omstandigheden tot minder betrouwbare emissieschattingen.
De onderzoekers benadrukken daarom dat aanvullende metingen en controles onder verschillende weersomstandigheden noodzakelijk blijven. Ook is nog niet vastgesteld welke invloed de oriëntatie van de stal en de ligging van de uitloop ten opzichte van de windrichting hebben op de ammoniakemissie.
Het onderzoek laat zien dat het Zonvarken-systeem een veelbelovend alternatief kan zijn voor conventionele varkenshuisvesting. Daarbij wordt een huisvestingsconcept met aandacht voor dierenwelzijn gecombineerd met lagere emissies. De uiteindelijke prestaties blijven volgens de onderzoekers wel sterk afhankelijk van goed management, schone vloeren en een betrouwbaar werkend mestafvoersysteem.
Bron: WUR
Beeld: beeldarchief Prosu
