Hoe voldoe je als varkenshouder aan de aangepaste criteria voor hokverrijking? De nieuwe Brochure Hokverrijking van WUR, geschreven op basis van actuele wetgeving, gerechtelijke uitspraken en praktijkervaringen, biedt hiervoor veel handvatten. Maar: de standaardoplossing bestaat niet. Dat stellen ook Marko Ruis en Anita Hoofs van WUR. “Verschillende diercategorieën, staltypes, vloeren, koppelgroottes en arbeidsdruk maken dat er geen standaardoplossing bestaat. Wat werkt op het ene bedrijf, past op het andere bedrijf mogelijk helemaal niet.”
De onderzoekers beschrijven in de brochure diverse belangrijke tips, maar één van de belangrijkste is vooral zelf kijken naar wat werkt. “Koop niet meteen een grote hoeveelheid dosators, maar kijk eerst op kleine schaal wat op jouw bedrijf werkt”, stelt Hoofs. “Blijf daarbij goed kijken naar de dieren. Zij laten zien of het werkt.”
Breed instrooien om competitie te voorkomen
Instrooien met organisch materiaal is één van de meest directe manieren om aan de eisen te voldoen. Maar hoe je instrooit, maakt een groot verschil. “Strooi breed, zodat meerdere varkens tegelijk aan de slag kunnen. Als je een handje stro op één plek gooit, krijg je vaak competitie”, zegt Hoofs. Breed instrooien stimuleert bovendien gesynchroniseerd wroetgedrag, iets wat varkens van nature graag doen. “Gezamenlijk wroetgedrag kunnen uitvoeren is belangrijk. Het verlaagt stress en voorkomt dat het wroetgedrag zich richt op soortgenoten”, vult Marko Ruis aan.
Dagelijks een gepaste hoeveelheid stro of luzerne op de dichte vloer verstrekken werkt preventief tegen staartbijten.
Combineren voorkomt problemen
Bij frequent instrooien kan relatief veel materiaal in de mestput belanden. Een strooiselkering kan helpen dit tegen te gaan, maar een oplossing werkt niet altijd direct of is niet altijd voorhanden. Daarom benadrukt de brochure ook het belang van combinaties van hokverrijkingsmiddelen. “Instrooien hoeft niet de enige vorm van hokverrijking te zijn. Combineren vermindert het risico op dergelijke problemen”, zegt Hoofs.
Een voorgestelde combinatie is tweemaal daags beperkt instrooien voor directe prikkeling, aangevuld met een stroruif, -mand of touwen om permanent aanbod te garanderen.
Vloertype bepaalt je opties
De vloer is vaak bepalend voor wat mogelijk is. Bij een volledig roostervloer kunnen varkenshouders denken aan lang stro of grof materiaal dat niet direct door de roosters valt. Ook dosators met een opvangplaat of dichte vloer eronder zijn een goede optie. Een deels dichte vloer leent zich voor kortere materialen, zoals luzerne of zaagsel. Daarnaast zijn wroetbakken met bijvoorbeeld een wroetmix mogelijk.
Arbeid en hygiëne niet onderschatten
Een belangrijke, maar soms onderschatte factor bij hokverrijkingsmateriaal is arbeid. Elke handeling kost immers tijd. Daarnaast kosten eetbare en wroetbare materialen ook geld. “In de praktijk zie je daarom vaak dat varkenshouders kiezen voor oplossingen die vanuit de gang te regelen zijn. Dat is ook beter voor de hygiëne. Je hoeft niet telkens het hok in, waarbij je mest aan de laarzen krijgt”, aldus Hoofs.
Schoon materiaal blijft interessant
Varkens zijn nieuwsgierig, maar ook kieskeurig. “Zodra materiaal vervuild is, verliezen de dieren hun interesse”, is de ervaring van Ruis. Hokverrijkingsmateriaal moet daarom schoon blijven en niet bevuild zijn met mest, urine, stof en/of schimmels. Vernieuwing door verversen en veranderen helpt het materiaal schoon en aantrekkelijk te houden. Materiaal moet daarom minstens één keer per week worden ververst, aangevuld of vervangen, eventueel door een ander type materiaal.
Voorbeelden van toepassing van hokverrijkingsmateriaal
Voorbeeld 1: gespeende biggen op volledig rooster
- dagelijks licht instrooien met lang stro
- stroruif boven dichte vloerplaat
- touw als extra keuze
Voorbeeld 2: vleesvarkens op deels dichte vloer
- luzerne of zaagsel breed instrooien
- wroetbak met voorraadmix
- periodiek wisselen van materiaal
Bekijk de brochure en de Hokverrijkingskaart
Bekijk hier de Brochure Hokverrijking en nestbouwmateriaal voor varkens waarin alles omtrent hokverrijking uitgebreid is omschreven volgens de vernieuwde wettelijke criteria en actuele kennis. De Hokverrijkingskaart is een verkorte, praktische versie van de brochure met de belangrijkste informatie over hokverrijking en een handige checklist.
Meer over hokverrijking
Bekijk ook onze overige artikelen over hokverrijking:
- Eén lijn in hokverrijking: nieuwe brochure geeft duidelijkheid
- Wat verstaan we onder eetbaar en wroetbaar?
- Hoeveel hokverrijking is genoeg? Zo werkt de 25 procent-regel
Binnenkort op deze website:
- Hokverrijking: een praktische aanpak
- Zeugen en nestbouwgedrag
- Wat vertelt het varken ons?
- Hokverrijking: niet alleen omdat het moet, maar omdat het ook wat oplevert
- Wat als standaard hokverrijking niet genoeg is?
- Zo werkt de checklist hokverrijking
- Hokverrijking: waar controleert de NVWA op?
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: WUR
[invoegen beeld: Strooisel op dichte vloer – gehakseld stro.jpg]
