Het voorkómen van aangetaste staarten begint niet bij de gespeende biggen, niet in de kraamstal, maar zelfs daarvoor: tijdens de dracht. Stressfactoren bij de dragende zeug maken namelijk de staarten van biggen kwetsbaarder op latere leeftijd, via de aandoening SINS. Hoe dit precies kan, neemt Dierenartsenpraktijk Lintjeshof onder de loep in een wetenschappelijk onderzoek.
SINS (Swine Inflammation and Necrosis Syndrome) is een aandoening waarbij verspreid door het lichaam ontstekingen ontstaan. Dit ontstaat door een darmverstoring bij de big zelf of, in het geval van pasgeboren biggen, zelfs al bij de dragende zeug. Door diverse stressfactoren kunnen de darmcellen van de zeug gaan lekken. Denk hierbij aan een te lage wateropname of het binnenkrijgen van mycotoxinen. Vervolgens verspreiden de gifstoffen van bacteriën in de darmen zich door het lichaam en worden tijdens de dracht overgedragen aan de biggen.
Het afweersysteem van de biggen reageert hierop en dit veroorzaakt (kleine) ontstekingshaarden. Aan de buitenkant is dit zichtbaar als roodheid, zwellingen, haarverlies en in een later stadium necrose, waarbij het weefsel afsterft. Met name de staart, oren, het gezicht, de speentjes en de voetzolen worden aangetast.
Op foto A is een goede staart zichtbaar. De symptomen van SINS kunnen variëren van haarverlies (B), roodheid en zwelling (C), tot weefselafsterving (D).
Hoe kan SINS op het bedrijf tijdig worden opgevolgd?
SINS kan bij pasgeboren biggen al worden aangetoond en zorgt op latere leeftijd voor een grotere kans op aangetaste staarten. Hoe groot die kans precies is, is onderzocht in een uitgebreid onderzoek, waar Dierenartsenpraktijk Lintjeshof, een Duitse universiteit en een Duitse welzijnscoach aan meewerkten. Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van het Europese project Tailscan.
In het onderzoek werden 352 pasgeboren biggen opgevolgd tot aan de slacht. De dieren kwamen van twee Italiaanse bedrijven en werden gehouden voor de productie van parmaham. De dieren werden niet gecoupeerd en werden gehouden op bedrijven waarvan de huisvestingssystemen niet veel verschillen van Nederlandse en Belgische bedrijven.
Het onderzoek kende vier meetmomenten: bij zogende biggen, bij gespeende biggen, aan het begin van de mestperiode en na de slacht. Bij de eerste twee groepen werd gekeken naar de symptomen van SINS. Voor de twee oudere groepen werd de lengte en het aantal letsels van de staarten gescoord. Op deze manier werd er gezocht naar het verband tussen SINS op jonge leeftijd en staartproblemen op latere leeftijd.
Vergroot SINS het risico op aangetaste staarten bij varkens?
De resultaten liegen er niet om. Zogende biggen met SINS hebben 3,5 keer zo veel kans op aangetaste staarten aan het begin van de mestperiode. Bij de slacht is deze kans twee keer zo groot.
Waarom zijn staarten vooral na het spenen kwetsbaar bij SINS?
SINS bij gespeende biggen is met name geassocieerd met schade aan de staarten op latere leeftijd. “Op veel bedrijven is er nog veel verbetering mogelijk als je kijkt naar stress rond spenen”, vertelt dierenarts Karien Koenders van Dierenartsenpraktijk Lintjeshof. “Zorg daarom vooral voor goede mogelijkheden tot wateropname na spenen, maak het de biggen makkelijk om te drinken. Daarnaast kun je met een goede voeropname, zowel voor als na het spenen, speenstress zoveel mogelijk voorkomen. Door simpelweg voldoende vreet- en drinkplekken aan te bieden en voldoende hokverrijking te hebben, doe je al veel goeds.”
Belang van preventie
Wat betekenen de resultaten van dit onderzoek verder voor varkenshouders in Nederland en België? Uit eerder onderzoek van Dierenartsenpraktijk Lintjeshof is gebleken dat maar liefst 64 procent van de onderzochte, Nederlandse biggen in een bepaalde mate ontstekingsletsels, en dus SINS, vertoonde.
SINS komt dus op veel bedrijven voor. Toch is er nog niet veel over bekend. Met dit eerste langdurige onderzoek naar SINS is echter duidelijk geworden dat deze aandoening een belangrijke risicofactor is voor het optreden van aangetaste staarten. Het voorkomen van SINS op jonge leeftijd en het vroegtijdig signaleren van de symptomen zijn dan ook cruciaal.
Scoren van SINS
Om varkenshouders op weg te helpen in het scoren van SINS heeft Lintjeshof een beoordelingssysteem met afbeeldingen opgesteld, waarin verschillende gradaties van SINS worden getoond. Ook organiseert de dierenartsenpraktijk trainingen in de stal. De informatie uit het scoren kan, in combinatie met kennis over de ontstaanswijze van het ziektebeeld, direct worden ingezet om managementaanpassingen door te voeren en het ontstaan van SINS te voorkomen. Denk hierbij aan algemene aanpassingen, zoals voldoende drinkpunten, ruimte bij de voerbakken, het aanbieden van hokverrijking en een goed stalklimaat.
Meer weten?
Wilt u meer weten over de symptomen van SINS, hoe u deze als varkenshouder zelf kunt opmerken bij uw biggen en mogelijk zelfs kunt voorkomen? Lees dan verder in dit artikel, met uitleg van dierenarts Karien Koenders en Thomas Wijnands van Dierenartsenpraktijk Lintjeshof.
Dit onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Animals. Het artikel heet Longitudinal Study: Swine Inflammation and Necrosis Syndrome in Suckling and Weaned Piglets Is Associated with Tail Length and Integrity in Slaughter Pigs.
Tekst: Kim Sjoers
